ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਪਤੀ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਪਿਆਰ ਪਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ।
"ਕੁੜੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੱਤੀ ਬੋਲਦੀ ਈ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਬੋਲਣ ਜੋਗੇ ਰਹੇ ਆਂ ? ਅਖੇ: ਮਰਦ ਮਕਾਨੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਕਾਨੀ। ਘਰੋਂ ਘਾਟਾਂ ਉੱਜੜਿਆਂ ਨੇ ਕੀ ਡੋਲਣਾ ਏਂ, ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਰੱਬ ਈ ਏ, ਜੇ ਸੁਣ ਲਵੇ ਤਾਂ।" ਚੁੱਪ ਕਰਦੀ ਵੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਸਾਹ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ।
ਨੰਬਰਦਾਰ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੈਲੀ ਦੀ ਵਟ ਉੱਤੇ ਜਾ ਖਲਾ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਲ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜੀ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਵੇਖੋ ਭਰਾਓ। ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਫ਼ਸਲ ਪੁੱਟ ਕੇ ਕਾਹਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਓ। ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ, ਨਾ ਸਾਡੇ ਕੰਮ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਏ, ਤਾਂ ਖਲੋਤੀ ਸੰਭਾਲ ਲਓ। ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੇ। ਪਰ ਕਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਿਹਨਤ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਵੇਂ ਨਾ ਗੁਆਓ।"
"ਸਰਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸੂੰਹ ਜੀ। ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸੁੰਹ ਹੋਰੀਂ ਸਾਧੂ ਆਦਮੀ ਨੇ। ਜੋ ਕਹਿ ਦੇਣਗੇ, ਲੋਹੇ 'ਤੇ ਲਕੀਰ ਸਮਝੋ। ਸੋ, ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ, ਤੇ ਹਲ ਛੱਡ ਦਿਹੋ। ਇਹ ਤਾਂ ਕਾਗਤੀ ਨਿੱਬੜ ਜਾਣੀ ਏਂ, ਆਪਾਂ ਤਸੀਲੇ ਚੱਲ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਆਂ।" ਕੋਲੋਂ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਹਾ।
"ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਲੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੱਲ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਆਂ। ਉਂਞ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਰਮਟ ਦਿੱਤਾ ਏ, ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਆ ਕੇ ਹਲ ਜੁੱਤੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਿਰ ਭਵਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ? ਪੁੱਟ ਦਿਹ ਭਈ ਕਿੱਲੀਆਂ।" ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
"ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮਟ ਮਿਲ ਗਿਆ ਏ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਫ਼ਸਲ ਪੁੱਟ ਕੇ ਕਾਹਨੂੰ ਗੁਔਣੀ ਆਂ। ਬੀਜੀ ਬਜਾਈ ਸੰਭਾਲ ਲੋ। ਸਾਨੂੰ ਆਪੇ ਸਰਕਾਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੋਈ 'ਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਕਥਨ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
“ਨਾ, ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੀ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ। ਆਖੋਗੇ, ਚਾਰ ਜੋਤਰੇ ਵੀ ਲੁਆ ਦਿਆਂਗੇ।' ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਰਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੱਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਝਾੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
"ਛੱਡ ਠਾਂਹ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬੀ ਦੇ ਚਾਰ ਛਿੱਲੜ ਲੈ ਲੈਣੇ ਨੇ ? ਅੱਗੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੁਛ ਛੱਡ ਆਏ ਆਂ ? ਚਲੋ ਆਓ। ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛੱਕ ਲਈਏ, ਤੇ ਆਪਾਂ ਤਿੰਨੇ
