ਸਮਾਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਫੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਫਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਸਹਿਜ ਸਹਿਜ ਸਭ ਪੀੜਾਂ ਮੱਠੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਦ ਨਾ ਵੀ ਘਟੇ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਉਹਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਵੀ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਭਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਵੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਇਲਮਦੀਨ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸੱਲ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੀ, ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨੇ ਇਧਰ ਆ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੰਢੀ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਸਤਾ ਰੱਖਦਾ।

ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਬੋਲਦੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾ ਉਹਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਉਵੇਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਆਦਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਾਧਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਭ ਤੇ ਕੁੜੱਤਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਉਹਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨੋਂਹ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤੂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦੀ, "ਚਲੋ ਰੱਬ ਨੇ, ਉਹ ਲਿਆ ਏ, ਤਾਂ ਆਹ ਦੋ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਨੇ।” ਉਹ ਪੋਤਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੀ। "ਹੁਣ ਏਹਾ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੂ ਨੇ। ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਮੇਰੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖੇ।" ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਪੋਤਰੇ ਤੇ ਇਕ ਪੋਤਰੀ ਸੀ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੀਤੂ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਪਰ ਘਰਦਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਅਜੇ ਪ੍ਰੀਤੂ ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਚਾਚੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਇਕ ਹੋਰ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਰਕੇ ਲਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਅਜੇ 'ਮੀਤੂ' ਜਾਂ 'ਮੀਤਾ' ਹੀ ਸੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਭਰਿਆ ਭਰਿਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

ਜਸਬੀਰ ਵੀ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਰਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਰਦੀ, "ਨੌਕਰ ਦੀ ਨਾਰ ਤੇ ਜੁਲਾਹੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਪਈ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਹ। ਵੇ ਸਿਪਾਹੀਆ। ਪਈ ਪੁਰਾਣੀ