ਵੜਨਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਕਾਹਦੀਆਂ, ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਸਨ। ਤੇ ਇਹ ਗਲ ਗਿਆ ਜ਼ੀਰਾ, ਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ। ਕੋਈ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ ਪੈਣੀ ਏਂ ਏਥੋਂ? ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ੈਦ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਆਂਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਨਾ ਜਿਸ ਲਾਹੌਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਈ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਓਥੇ ਬਾਬੇ ਅਰਜਣ ਸੈਹਬ ਦਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਹੋਣਾ ਬਈ ਪੁੱਛੋ ਈ ਕੁਛ ਨਾ। ਕੋਈ ਮੁਲਖ ਜੁੜਦਾ ਸੀ ਓਥੇ? ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕੁੰਭ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤੂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਣਾ। ਪਿਆਰਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੈਦਲ ਉਹ ਤੁਰਦਾ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿਆਰਾ ਵੀ ਜੀਤੂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਅੱਕੇ ਨਾ ਥੱਕੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਬਾਹੀਂ ਉਤੇ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾ ਲਿਆਏ। ਮੈਂ ਘਰ ਆਇਆਂ ਨਾਲ ਬਥੇਰਾ ਲੜੀ ਖਪੀ। ਵੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਿਓਂ। ਇਹ ਕੀ ਲੋਹੜਾ ਮਾਰ ਲਿਆਏ ਜੇ। ਨਾਂ ਲਿਖਵਾਏ ਤਾਂ-ਆਂਹਦੇ ਨੇ-ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਾਡੇ ਵਾਰੇ ਪਾਹਰੇ ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾਏ, ਨਾ ਫੋਟੋ ਲੁਹਾਏ। ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਤਾਂ ਵੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੁਣ ਬਸ ਕਰ ਜੋ : ਉਤਾਰ ਇਹਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈ, ਫੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਲਾਲਟੈਨ ਜਗਾਈ ਰਖਦਾ ਏਂ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੁਣਦਾ ਈ ਨਹੀਂ...।" ਸੁਣਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਸੁਣਦਾ, ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਰੋ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ।

ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਘਰ ਛੁੱਟੀ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਉਹ ਖੇਸ ਦੇ ਡੋਰੇ ਵੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਲਾਗੇ ਚੌਂਕੇ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਜਸਬੀਰ ਸਬਜ਼ੀ ਚੀਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੀਤੂ ਤੇ ਮੀਤੂ ਦੋਵੇਂ ਹਸਦੇ-ਹਸਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਨਿੱਕਾ ਵੱਡੇ ਦੇ ਕੰਧਾੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਿੱਠ ਕੁ ਲੰਮਾ ਕਾਨਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੀਤੂ ਨੇ ਜੀਤੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਗੋਡੇ 'ਤੇ ਕਾਨਾ ਠਕੋਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੁੱਛ ਹੁੱਛ ਬੋਤਿਆ। ਹੁੱਛ।"

"ਵੇਖਾਂ! ਵਹਿੜਕਾ ਸਾਰਾ। ਪੰਜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਏ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਜਾਚ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬੋਤਾ ਏ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੋਣ ਏਂ ਗਧਾ ਏਂ।" ਲਾਗੇ ਬੈਠੀ ਛੱਲੀਆਂ ਅਟੋਰਦੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਛੋਟੇ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਮਾਂ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਜਿਵੇਂ ਉਭੜਵਾਹੇ ਇੱਕ ਚੀਕ ਨਿਕਲ ਗਈ। "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੂੰ।" ਉਹਨੇ ਵਾਕ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਦੇ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਛ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਖੋਸ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਿਆ।