ਨੇ ਆਪ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਸ਼ੇਰਵਾਈ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੀ ਲਹੂ ਡੋਲ੍ਹਵੀਂ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜਮਲੋਕ ਪੁਚਾ ਕੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਜਾ ਪਿਆ। ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਧਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਲੜ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਅੱਧ-ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਸਹਿਕਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਅੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਚੀਨੀ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸੁਣਾਓ ਸੂਬੇਦਾਰ! ਫਿਰ ਵੀ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਲੜੇਗਾ ?" ਅੱਗੋਂ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਬੜੇ ਰੁਹਬ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਕਿ ਅਹਿਨਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੂਰਮਤਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਛ ਫ਼ਰਕ ਆ ਗਿਆ ਏ ? ਇਕ ਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਕ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਏਹਾ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੌਮ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੇਕਿਰਕ ਚੀਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬੜੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਨਾਂ ਖੁਭੋ ਖੁਭੋ ਕੇ ਉਹਦੇ ਲਹੂ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਕਤਰਾ ਚੋਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਆਫ਼ਰੀਨ ਉਸ ਸੂਰਮੇ ਦੇ, ਆਖ਼ਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਫਤਹਿ ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੇ ਉਹਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ੌਜੀ ਸਨਮਾਨ 'ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ' ਦਿੱਤਾ। ਏਹੋ ਜੇਹੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਕੌਮ ਜੀਵਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

"ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਏ ਨੀਵਾ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ। ਹੁਣ ਲੱਦਾਖ਼ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਏਧਰ ਲੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ 'ਤੇਰਾਂ ਫ਼ੀਲਡ ਰਜਮੈਂਟ' ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਜਮੈਂਟ ਨਿਰੋਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਰਜਮੈਂਟ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਾਬਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ। ਹੁਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਚਿੱਠੀ ਕਾਹਦੀ, ਲੜਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੀ ਸਮਝੋ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਜਮੈਂਟ ਐਥੋਂ ਲੱਦਾਖ਼ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਸੂਲ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਰਫ਼ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਓਥੋਂ ਦੀ