ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦੂਣੇ ਚੋਣੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗੱਲਵਕੜੀ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ। ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹਿ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਹੋ ਕਰਾਮਾਤ ਜੂਝ ਮਰਨ ਦੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੌਮ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ 13 ਫ਼ੀਲਡ ਰਜਮੈਂਟ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾਈ। ਚਸੂਲ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ 'ਕਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਲੱਗ ਭੱਗ ਦੇ ਫਰਲਾਂਗ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਪਹਾੜੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਰਫ਼ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਪਿਕਟ ਸੀ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਸੋਧ ਦੇਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਡਿਗਰੀ ਉੱਤੇ ਗੋਲੇ ਮਾਰਨ। ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਲੱਗ ਭੱਗ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਟੈਲੀਫੂਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਪਿਕਟ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਜਵਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਚੌਹਾਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗਰੰਥੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।...." ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਗਿਆਨੀ ਹੋਰੀਂ ਐਚਕਨ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਾਂ, ਮਿਲ ਗਿਆ।" ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆਈ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕੇਵਲ ਪਰਚਾਰਕ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ : ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੌਥਾ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦੋ ਹੀ ਰਸਤੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ ਕਿ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਕੈਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਕਿ ਉਹ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਮਿ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਦੂਸਰਾ ਰਸਤਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਕਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸੇਧ ਕੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਪਰ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਚਸੂਲ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ! ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ। ਕਿੰਨਾ ਜਿਗਰਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਣਾ। ਤੇ ਕੌਮਾਂ ਵੀ ਓਹਾ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਜ਼ਬਾ ਹੋਵੇ। ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਡੀ 68 ਨੰਬਰ ਬੈਟਰੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਕੇ ਬੜੇ ਗਹਿਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਸਾਈ। ਸਾਡੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਕਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉਦਾਲੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ