"ਕੀ ਨਾਂ ਏ ਤੇਰਾ ?" ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ ਖੜਕਾਉਂਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।

"ਹਜ਼ੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ।"

"ਇਸਮ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹਜ਼ੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ" ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੁਹੱਰਰ ਨੇ ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਉਸ ਪੇਂਡੂ ਗਭਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਇਆ।

"ਮੁਨਸ਼ੀ ਜੀ! ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਖੋ। ਮਸਲਾ ਕੁਛ ਪੇਚੀਦਾ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਏ।" ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਝਿੜਕ ਦੇਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਸਰਕਾਰ! ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕੋਈ ਜਨਾਨਾ ਕੇਸ ਹੈ।" ਬੁੱਝੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੋ ਐਨਕ ਠੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਕੇਸ ਉਹ ਬੜਾ ਮਸਾਲਾ ਲਾ ਕੇ ਲਿਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

"ਜ਼ਨਾਨਾ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਨਾ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਐਨਕ ਉਤਾਰ ਕੇ ਵੇਖੋ।" ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਟਕੋਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। "ਹਾਂ ਭਈ, ਕੀ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਈ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ?"

"ਹਾਂ ਜਨਾਬ।"

"ਕਿੱਥੇ ਵੇਖੇ ਨੇ ਤੂੰ ਕਬਾਇਲੀ ?"

"ਜਨਾਬ। ਮੈਂ ਗੁਲਮਰਗ ਦੇ ਉਰਲੇ ਪਾਸੇ ਪਿੰਡ ਦਰਾਕਸੀ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਚਾਰਦਾ ਸਾਂ ਪਿਆ।"

"ਗੁੱਜਰ ਏਂ ਤੂੰ ?"

"ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਬੈਠਾ ਸਾਂ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਕਬੇਲੀਆਂ ਨੇ ਆ ਫੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੇੜ ਹਰੀਆਂ ਸਲਵਾਰਾਂ, ਗੱਲ ਹਰੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਨ ਜੇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਫ਼ੌਜ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।"

" ਫੇਰ ?"

"ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਲਾਗੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸੀ।"

"ਓਥੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਆਦਮੀ ਸਨ ਉਹ ?"

"ਤਕਰੀਬਨ ਸੋ ਕੁ ਹੋਣਗੇ।" ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਹੁਣ ਵਾਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

"ਕੌਣ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਉਹ ?"

"ਕੁਛ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਨ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੰਜਾਬੀ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ