

ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 'ਸਨਮਾਨ' ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕੌਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਅਫਸੋਸ! ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਰਾਡਾਰ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਦਾ ਅਜੇ ਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।"
"ਉਇ, ਉਹਦਾ ਤਾਂ ਸਮਾਰਕ-ਕੀ ਆਹੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਜੇ-ਯਾਦਗਾਰ ਬਨੌਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ?" ਅਮਲੀ ਨੇ ਕੁਝ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ।
"ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੱਤ ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਏ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸਰਗੋਧੇ ਦਾ ਅੱਡਾ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਿਆਂ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਏ।"
"ਬਾਊ ਫੇਰ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜੁਆਨਾਂ ਨੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਬਿਆ ਹੋਊ। ਅਸ਼ਕੇ ਆਖੋ ਓਸ ਮਰਦ ਦੇ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਰ ਕੇ ਮਰੇ....।" ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਭਾਊ ਨੇ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
"ਹੋਰ ਸੁਣੋ ਦੂਸਰਾ ਸੂਰਮਾ ਨਾਇਕ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ। ਸੱਤ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਂਕ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਧੇ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਪੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਓਸ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਥੋੜੀ ਸੀ। ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਉਥੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਟੱਪ ਔਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਪੁਲ ਉੱਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਪਹਿਲਾ ਟੈਂਕ ਹੀ ਪੁਲ ਦੇ ਉਰਲੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾ ਸੀ। ਪੁਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਮੋਰਚਾ ਮੱਲੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਨਾਇਕ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ। ਵੈਰੀ ਦਾ ਟੈਂਕ ਬਰਾਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸੂਰਮਾ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਗਰਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਮਾਰ ਕੇ ਛਾਲ ਟੈਂਕ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਹੈਂਡ ਗਰਨੇਡ ਦੀ ਪਿੱਠ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਹਨੇ ਟੈਂਕ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕਾਰਪਿੱਟ (ਗੱਦੀ) ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਲਮਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਿੰਨ ਖੁਹਲਣ ਪਿੱਛੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਸੈਕੰਡ ਬਾਅਦ ਗਰਨੇਡ ਚਲਦਾ ਏ। ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਰਨੇਡ ਹੱਥੋਂ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਕਿ ਉਸਦੇ ਫਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਗਰਨੇਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਾ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ, ਕਿ ਗਰਨੇਡ ਫਟਣ ਨਾਲ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੱਥ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਪਰ ਟੈਂਕ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਉੱਠ ਸਕੇ। ਉਹ ਟੈਂਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਟਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਪੜ ਪਏ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ