ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ। ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਾਲਾ ਪੁਲ ਉਡਾ ਗਿਆ। ਸੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੋਹਰਾ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਸਿਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਕ ਨਾਇਕ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਉਹ ਰਾਡਾਰ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ।"
"ਠੀਕ ਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬੇ-ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਮਰੇਡ ਸਾਹਿਬ। ਘਟ ਸਾਡੇ ਜਵਾਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਲਕਾਰੇ ਮਾਰਦੇ ਅਗਾਂ ਈ ਵਧਦੇ ਰਹੇ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਅਹੁ ਵੇਖੋ, ਈਚੋਗਿਲ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਝੂਲਦਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ।" ਹੌਲਦਾਰ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮਾਣ ਸੀ।
"ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੱਲੋਂ, ਹੌਲਦਾਰ ਸਾਹਬ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਖੰਨੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜੇ ਨਾ ?" ਕਾਮਰੇਡ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ।
"ਐਵੇਂ ਉਡਦੀ ਉਡਦੀ। ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਜ਼ਰਾ।" ਨਾਇਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਰਾਮ ਚੰਦ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
"ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਜੁਆਨਾਂ ਕੋਲ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਆਹ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਬੈਠਣ ਦਾ ਵਕਤ ਮਿਲਿਆ ਏ।" ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
"ਹਾਜੀ-ਪੀਰ ਦੱਰਰੇ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉੜੀ ਏ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੁਣਛ। ਉੜੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੇਜਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡਿਆਲ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ ਜਾ ਗੱਡਿਆ ਸੀ। ਪੁਣਛ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਐੱਨ.ਐੱਨ. ਖੰਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਹਨੇ 'ਰਾਜਾ ਪਹਾੜੀ' ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਮੋਰਚੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਕੀ ਵਾਂਗ ਸੀਮਿੰਟ ਦੇ ਪੱਕੇ ਬੱਕਰ। ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਖੰਨਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ੇਰਵਾਈ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ।"
"ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜਵਾਨ ਪਰਵਾਹ ਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਉਂ ਸਮਝਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਬੀਆਂ ਰੋੜ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹੋਣ।" ਹੌਲਦਾਰ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
"ਵਾਹ ਬਾਬਾ। ਸੁਆਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਈ। ਭਾਬੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲੀਆਂ।" ਗੱਜਣ
