ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਚੌਰਸ ਪਰੌਂਠੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਖੰਡ ਵਾਲੀ ਚੂਰੀ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਸਿਮਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੁੱਧ, ਚਾਹ, ਮੱਖਣ, ਪਰੌਂਠੇ, ਭੁੱਜੇ ਦਾਣੇ ਆਦਿ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸਰ ਥੋੜਾ ਪਿਛਾਂਹੋਂ ਹੀ ਮੋੜ ਦੇਂਦੇ, ਪਰ ਮਾਈ ਕਰਮ ਕੌਰ ਨਾ ਮੰਨਦੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇਂਦੀ, "ਵੇ ਪੁੱਤ। ਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਖਾ ਹੰਢਾ ਲਿਆ। ਪਿੱਛੋਂ ਘਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਰੱਬ ਨੇ ਚੰਗੀ ਦਿੱਤੀ ਏ। ਹੁਣ ਮੌਤ ਦਾ ਕੀ ਡਰ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਬਦਲੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਨੇ।"

"ਲਓ ਅਹੁ ਤੁਰੀ ਔਂਦੀ ਜੇ।" ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। "ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਨਾ!"

"ਹਾਂ ਭਈ। ਸੱਚ ਈ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਬਣ ਗਈ ਜੇ ਉਹ। ਅਸ਼ਕੇ ਆਖੋ ਖਾਂ।" ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਓਧਰੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਨਾ ਚਿਰ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਧਰੇ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਕੋਲ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

"ਫੜਿਓ ਦੇ ਪੁੱਤ। ਅੱਜ ਜਿਦੋ ਜਿਦੀ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਧਰ ਦਿੱਤਾ ਨੇ। ਮੇਰੀ ਧੌਣ ਟੁੱਟਣ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਏ।" ਮਾਈ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ।

"ਮਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵਾਜ਼ ਮਾਰਨੀ ਸੀ" ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਧ ਕੇ ਮਾਈ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਰਾਤ ਚੁੱਕ ਲਈ।

"ਵਾ ਗੁਰੂ!" ਮਾਈ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਥਕੇਵਾਂ ਲਾਹਿਆ। ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੀ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠੀ। "ਅੱਜ ਤਾਂ ਬੁਰੀ ਹੋਈ। ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਅਪੜੀ ਆਂ। ਐਧਰੋਂ ਅਹੁ ਆਈ, 'ਮਾਂ। ਆਹ ਵੀ ਲਈ ਜਾਈਂ। ਐਧਰੋਂ ਦੂਜੀ ਆਈ, 'ਮਾਂ! ਆਹ ਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਵਛੇਰੀਆਂ! ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੜੰਗੇ ਲੌਂਦੀਆਂ ਫਿਰਨਗੀਆਂ, ਤੇ ਏਨਾ ਨਹੀਂ, ਪਈ ਦਸ ਪੈਲੀਆਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਚਾ ਔਣ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤਾਂ ਸੇਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਮਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਚਾਟੀ ਲੱਸੀ ਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੋ ਕੋਹਾਂ 'ਤੇ ਅਪੜ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਾਂ। ਤੇ ਹੁਣ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੰਘੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਈ ਕੁੜੱਲਾਂ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਮਜ਼ਾਲ ਕੀ ਏ ਚਾਰ ਸੇਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੋ ਪੈਲੀਆਂ ਤੁਰ ਲੈਣ। ਨਖਰਿਆਂ ਸੜੀਆਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੱਸਾਂ ਨੂੰ ਬਲਦੀ ਦੇ ਬੁੱਥੇ ਡੋਹਣਗੀਆਂ। ਖੈਰ, ਏਥੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਹ ਦੀ ਮਾਰੀ ਔਂਦੀ ਆ ਨਾਂ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਣ ਹੁਣ ਆਪੇ। ਹਾਹੋ। ਬਥੇਰਾ ਚਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੱਟ ਚੁੱਕੀ ਏ।" ਮਾਈ ਕਰਮ ਕੌਰ ਆਪਣੇ