"ਵਾਹ ਸ਼ੇਰਾ।" ਅਮਲੀ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਕਿ ਸੁਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਜੇ, ਮਰਦ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ......"

"ਮਰਦ ਜੋ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੋ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾ ਦੇਤੇਂ ਹੈਂ।" ਅਮਲੀ ਦਾ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਕ ਕਾਮਰੇਡ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। "ਅਮਲੀਆ। ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਲ ਸੁਣਾਵਾਂ। ਕੈਪਟਨ ਬੀ. ਐਮ. ਸੰਧੂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਬਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਪਿਤਾ ਸ. ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੈਪਟਨ ਸੰਧੂ ਅੱਗੋਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਪਿਤਾ ਜੀ! ਵੇਖ ਲੋ, ਮੇਰੀ ਕੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।"

"ਫਿਰ ਮਰਦ ਵੀ ਕਦੇ ਕੰਡ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਖਾਂਦੇ ਨੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨਗੇ ਤੇ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਖਾਣਗੇ।" ਅਮਲੀ ਨੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਥਾਪੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਦੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਾਸੇ।"

"ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਰਾਏਵਿੰਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਡੀ ਖਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਸੂਰ ਵੱਲ ਫ਼ੌਜੀ ਸਮਾਨ ਤੇ ਪਟਰੌਲ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸ਼ਕਾਰ। ਵੈਰੀ ਨੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼-ਡੇਂਗੂ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਫਾਇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਸੂਰਮੇ ਘਬਰਾਏ ਨਹੀਂ। ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕੇ. ਕੇ. ਮੈਨਨ ਉਹ ਗੱਡੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਮੁੜੇ।"

"ਜਦੋਂ ਮਗਰ ਲੱਗ ਈ ਪਏ ਤਾਂ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੀ ਮੁੜਨਾ ਹੋਇਆ।"

"ਤੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਹਾਜ਼ ਡੇਗਣ ਵਾਲਾ।" ਲਛਮਣ ਨੇ ਨਵਾਂ ਸਵਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

"ਉਹ ਬੱਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਜਵਾਨ ਸੂਬੇਦਾਰ ਰਾਜੂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬੜਾ ਦਲੇਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼, ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਚ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ।"

"ਮਖ, ਜਹਾਜ਼ ਤਾਂ ਭਾਊ! ਉਹ ਇਉਂ ਡੇਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਲੇਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਘੁੱਗੀ ਫੜਕ ਘੱਤੀ ਦੀ ਏ।" ਭਾਊ ਨੇ ਆਪਣੀ ਠੇਠ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।

"ਸਾਡੇ ਤੋਪਚੀ, ਸਾਡੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਏ। ਫਿਰ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਹੋਈ ਏ। ਫ਼ਲਾਇਟ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਰਗੋਧੇ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੈਰੀ ਦੀ ਫ਼ਾਇਰਿੰਗ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਦੇ