ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੀ ਕਦੋਂ ਸੀ। ਗੋਲੀ ਦਾਗੀ, ਸੰਗੀਨ ਖੋਭੀ ਤੇ ਲੋਥ ਲਤਾੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੀਤੀ।
"ਤਕੜਾ ਹੋ ਜਵਾਨਾ!" ਗਲੀ ਦੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕ ਪਤਲੇ ਜੇਹੇ ਗਭਰੂ ਨੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ।
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪੈਂਤੜਾ ਬਦਲ ਕੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਿਆ। ਉਹਦੇ ਸੰਭਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਲੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੱਟ ਦਾ ਮਾਸ ਚੀਰਦੀ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਜਿਹੀ ਜਲਨ ਵਿੱਚ ਚੁਭਵਾਂ ਜਿਹਾ ਸਾੜ। ਵੱਟ ਖਾ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਉੱਠਿਆ।
"ਸਦਕੇ ਸ਼ੇਰਾ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਹ ਵਾਂਗ ਭਬਕ ਕੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ।
ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਗੀਨ ਗਿੱਠ ਭਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸ ਗਈ।
ਵਾਰ ਬੜਾ ਮਾਰੂ ਸੀ। ਵੈਰੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤੱਕ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੰਦੂਕ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਲਰਿਆ, ਬਾਹੀਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਕੰਡ ਪਰਨੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਡਿਗਦਿਆਂ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਿਵੇਂ ਚੀਕ ਕੇ ਵਾਜ ਨਿਕਲੀ, "ਧੰਨ ਗੁਰੂ"।
"ਧੰਨ ਗੁਰੂ ?" "ਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਿਆਂ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਠੇ ਹੋਏ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਲੇ ਗਏ। "ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ ਉਇ!"
"ਮੈਂ ?" ਫੱਟੜ ਨੇ ਇਕ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਵੀਣੀ ਉੱਤੇ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਅੱਖਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।
ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਫਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਚਾਨਣ ਫੱਟੜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਦੀ ਵੀਣੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਕਿਆ। ਉਖੜੇ ਹੋਏ ਉਹਦੇ ਅੱਖਰ ਹਉਕਾ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਿਗ੍ਹਾ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤ੍ਰਾਹ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
"ਉਇ ਤੂੰ ਪ੍ਰੀਤੂ ਏਂ ?" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੰਦੂਕ ਡਿੱਗ ਪਈ। "ਹਾਂ! ਕਦੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੀਤੂ ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤੂ, ਭਰਾ ਦਾ ਲਾਡਲਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨੂਰਦੀਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ....।"
