"ਪ੍ਰੀਤੂ! ਪ੍ਰੀਤੂ। ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾਂ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਧਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ। ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਟਾਹਣੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਭਲਿਆ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸਿਰ ਉਹਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚੰਦ ਦਾ ਚਾਨਣ ਪ੍ਰੀਤੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦਾਸ, ਉਦਾਸ, ਸੋਗ ਮਈ। ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਪੈਰ ਪੈਰ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਉਹਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਰਹੇ ਸਨ।

"ਪ੍ਰੀਤ। ਪ੍ਰੀਤੂ! ਹੋਸ਼ ਕਰ ਖਾਂ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਫੱਟੜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰ ਖਾਂ।"

ਪ੍ਰੀਤੂ ਨੇ ਨਿਗ੍ਹਾ ਭਰ ਕੇ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸਿਆਨਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਯਾਦਾਂ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸ਼ਬਦ ਕੱਢੇ, "ਗੱਲ ਕਰਾਂ ?... ਮੇਰਾ ਇਕ ਭਰਾ ਏ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ। ਕਿਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਪਏ, ਤਾਂ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਈਂ।"

"ਪ੍ਰੀਤੂ! ਮੈਂ ਈ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਆ, ਪਿਆਰਾ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਝੁਕ ਕੇ ਕਿਹਾ।

"ਉਹਨੂੰ ਆਖੀਂ।" ਪ੍ਰੀਤੂ ਨੇ ਮਰਦੇ ਜੇਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰੀਤੂ ਮਰ ਗਿਆ ਏ। ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।"

"ਪ੍ਰੀਤੂ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਆਂ। ਤੇਰਾ ਕਾਤਲ।"

"ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਦੇਵੀਂ ਸੂ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤੂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਏ। ਉਹਦਾ ਦੋਸ਼ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

"ਪ੍ਰੀਤੂ! ਗੁਨਾਹ ਮੇਰਾ ਏ। ਮੈਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਆਂ।"

"ਸ ਰ ਦਾ ਰਾ। ਗੁਨਾਹ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ... ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ.... ਦੋਵੇਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਨੇ। ਗੁਨਾਹ ਗਾਰ ਨੇ।" ਪ੍ਰੀਤੂ ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਪੰਖੇਰੂ ਉਡ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਉਲਰ ਪਿਆ।

"ਪ੍ਰੀਤੂ! ਪ੍ਰੀਤੂ।" ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਇਹ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਚੱਲਿਆ ਏਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾਂ। ਪ੍ਰੀਤੂ ਮੈਂ... ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਾਤਲ ਹਾਂ, ਸਕਾ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਕਾਤਲ। ਇਕੋ ਲਹੂ, ਇਕ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਜਾਏ। ਤੂੰ ਠੀਕ ਬੇਗੁਨਾਹ ਏਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਾਤਲ ਆਂ। ਨਹੀਂ, ਤੂੰ