"ਤੇਰੀ ਸਹੁ ਮਾਂ! ਮੇਂ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਕਿਤ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਿਆਰ ਨ ਸਾ ਦ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਔਥੇ ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਹੋ ਜੋ। ਏਥੇ ਹੋਰ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਔਖਿਆਂ ਕਰੇਗੀ।"
"ਚਲੋ, ਔਥੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਲ ਬਹਿੰਦੇ ਆਂ। ਨਾਲੇ ਕੋਈ ਕਛਹਿਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗੇ।"
ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਉੱਠ ਕੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਾ ਬੈਠੇ।
"ਲੈ, ਪੁੱਤ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਵਾਸਤੇ ਦਰਜ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਕਛਹਿਰਾ ਸੁਆ ਕੇ ਲਿਆ। ਨਾਲ ਹੋਲਾ ਜਿਹਾ ਪਰਨਾ ਵੀ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢ ਕੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
"ਜੇ ਮਿਲ ਜੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਟਕਾ ਵੀ।" ਢਹਿੰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਏਹਾ ਆਸਰਾ ਚੰਗਾ ਜਾਪਿਆ।
"ਅੱਗੇ ਵੇਖਾਂ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਬ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸੱਜੋ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
"ਤਾਂ, ਤੇਰਾ ਨਿਸਚਾ ਗੁਰੂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ?"
"ਮੇਰਾ ਨਿਸਚਾ ਤਾਂ ਤਦ ਟਿਕੇਗਾ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।"
ਮਾਂ ਪਿਉ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੇ ਬਜਾਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਕੋਰਾ ਲੱਠਾ ਲੈ ਕੇ, ਬੜੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਦਰਜੀ ਨੂੰ ਕਛਹਿਰਾ ਸਿਉਣ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਕਿੱਸੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਟਕਾ ਜਾ ਲੱਭਾ।
"ਬਾਪੂ। ਆਹ ਲੈ ਗੁਟਕਾ। ਕਛਹਿਰਾ ਸਿਆਉਣਾ ਦੇ ਆਇਆ। ਘੰਟੇ ਕੁ ਤਕ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ। ਤੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਏਨੀ ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰਾ ਫਿਰ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾਲ ਢੋਹ ਲਾ ਕੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਓਥੇ ਹੀ ਬਾਂਹ ਸਰ੍ਹਾਣੇ ਦੇ ਕੇ ਭੋਇੰ 'ਤੇ ਲੰਮੀ ਪੈ ਗਈ। ਇਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਗਰਮ ਹਉਕੇ ਨਿਕਲ-ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਿਆਰਾ ਪੁਲ ਦੇ ਉਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸੜਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਖਲੀ ਟਾਲ੍ਹੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾਲ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਉਕੇ, ਆਹੀਂ ਤੇ
