ਵਰ੍ਹਦੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਆਪ ਤੁਰ ਗਈ। ਮੁੰਡਾ ਕਾਹਦਾ ਉਹਦਾ ਵਹੀ ਸੀ। ਛਲੇਡਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਬਣਿਆ। ਵਿਚਾਰੀ ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਬੋਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣੀ। ਭਿੱਜਾ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਵਿਆਹ ਨੂੰ। ਬੱਸ ਲਾੜਾ ਵਹੁਟੀ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਤੁਰ ਗਏ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੇਲ ਨੇ....।" ਅਮਲੀ ਆਪਣੇ ਲੋਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੱਖ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ। ਨਾ ਹੀ ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀਹਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਛ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।

“ਸੁਣਾ, ਭਰਾ ਧਰਮ ਸਿਹਾਂ। ਕੀ ਆਖੀਏ। ਆਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਈ ਨਹੀਂ। ਅਖੇ ਸੋਈ ਮਿੱਠਾ, ਜਿਹੜਾ ਕੁਆ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ। ਜੀਹਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਵੇਖੋ, ਬੱਸ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧਾ ਪਿਆ ਏ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਾਓ ਆਪਣੀ। ਤੇਰੇ ਕੁੜਮ ਨਾਲ ਤਾਂ ਜੁੱਗੋਂ ਬਾਹਰੀ ਹੋ ਗਈ ਏ। ਵੱਡਾ ਮੁੰਡਾ ਪਿੰਡੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਲੀਗੀਆਂ ਮਾਰ ਘੱਤਿਆ ਤੇ ਨੀਂਹ ਅੱਜ ਤੜਕੇ ਐਥੇ ਮਰ ਗਈ ਏ। ਵੇਖੋ ਖਾਂ। ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਭੋਇ ਮੰਡਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਠੀਕ ਆਹੁੰਦੇ ਨੇ : ਮੂਸਾ ਭੱਜਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੇ ਮੌਤ ਅੱਗੇ ਖਲੀ। ਉਹ ਹੋ। ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਹੋਈ ਵਿਚਾਰੇ ਚੰਦਾ ਸੁੰਹ ਨਾਲ। ਰਹਿ ਗਿਆ ਇਕ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜੁਆਕ। ਉਹਦਾ ਵੀ ਅਜੇ ਕੀ ਪਤਾ ਏ। ਹੱਛਾ ਜੋ ਭਾਣਾ ਭਈ।" ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਅਮਲੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਦਾ। ਨਾ ਉਹਦੀ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮੁਕਦੀ ਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਦਾ। "ਚਾਹ ਪੀ ਲੈ ਘੁਟ ਤੇ ਫਿਰ ਚੱਲੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆ ਆਓ। ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਖਾਲੜੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਨੇ।"

“ਚਾਹ ਸੁਝਦੀ ਏ ਹੁਣ ? ਚਲੋ ਉੱਠੇ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਅਣਡਿੱਠੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਉੱਠਣ ਜੋਗੀ ਵੀ ਹੋ ਲੈ। ਚਲਦੇ ਆਂ ਫਿਰ। ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਹੋਈ। ਪਿਆਰਿਆ। ਦਿਹ ਪਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ।"

"ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਲੀ ਨੂੰ ਦਿਹੋ ਮੇਰਾ ਕੀ ਏ ?" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਪਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਹਾ।

"ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੀ ਆਇਆ। ਪਰ ਪਾ ਦਿਹੋ ਦੋ ਘੁੱਟ, ਤੁਹਾਡਾ ਹੰਮਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਨਾਲੇ ਕਿਹੜੀ ਚਿੱਥੜੀ ਪੈਣੀ ਏਂ।" ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰਨੀ ਅਮਲੀ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ।

ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ, ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।