ਤੜਪਣ ਲੁੱਛਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਗਰੇ ਤੁਰ ਗਈ।

ਬੜਾ ਦਿਲ ਹਿਲਾਉ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ, ਉਹਦੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਰਾਮ ਕੌਰ, ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਮਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋਥ ਉਦਾਲੇ ਘੇਰਾ ਘੱਤੀ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ ।

ਪਿੰਡ ਅਮਰ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਮਲੀ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਕੁਛ ਅਗਲੀ ਸੰਗਲੀ ਵੀ ਰਲਦੀ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਸੀ। ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਅਮਲੀ ਨੇ ਹੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਇੱਕੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਭਲੇਮਾਣਸ ਸਨ। ਅਮਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਹਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਲਾਹੁਣ ਯੋਗ ਸੀ। ਪਿਆਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਜਸਬੀਰ ਵੀ ਰੱਜਵੀਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਜੋੜੀ ਹਾਣ ਪਰਵਾਣ।

ਅਮਰ ਸਿੱਧੂ ਜਾਣ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਅੱਗੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਅੱਜ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, "ਹੇ ਰੱਬਾ ਸੱਚਿਆ! ਐਨੇ ਨਿਗਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕੇਹੋ ਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਕਰਾਇਆ ਈ। ਕਿਤੇ ਘਰੀਂ ਵਸਦੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ। ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੁਕਲਾਵੇ ਨੂੰ ਮਿਲਨੀ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀ। ਸ਼ਗਨਾਂ ਸਾਂਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੁੜਮਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ। ਚਾਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਟੱਪੇ ਕੰਨੀਂ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਹੁਣ। ਘਰੋਂ ਘਾਟੋਂ ਉਜੜੇ ਹੋਏ, ਬਿਗਾਨੀ ਜੂਹ, ਨਾ ਓੜੂ ਨਾ ਬਹੋੜੂ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਦਾ ਸਾਂਝੀ। ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁਗੋਂ ਬਾਹਰੀ ਹੋਈ। ਐਹੋ ਜੇਹੀ ਤਾਂ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੇ।"

"ਅਹੁ ਟਾਹਲੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਵਿਚਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਮਾਰੇ ਰੋ ਰਹੇ ਨੇ।" ਅਮਲੀ ਨੇ ਹੱਥ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ। "ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਹੋਈ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ।"

"ਬੁਰੀ ਵਰਗੀ ਬੁਰੀ ? ਰੱਬ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਐਹੋ ਜੇਹੀ ਨਾ ਕਰੇ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। "ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਪੁੱਤ ਐਥੇ ਈ ਬਹਿ ਜਾਹ। ਕੱਚੇ ਕੁਆਰੇ ਸਾਕਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਏਸੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਹਨੂੰ ਲੱਗਣਾ ਏਂ।"

"ਦਲੀਪ ਕੁਰੇ। ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਈ ਉਜੜ ਗਏ ਆਂ ਤਾਂ ਸਗਨਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਾਹਦੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਅੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ। ਬਹਿ ਜਾ ਭਈ ਮੁੰਡਿਆ ਤੂੰ ਏਥੇ ਈ।" ਅਮਲੀ ਵੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਦੀ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪੰਜ-ਸੱਤ ਮਿੰਟ ਪਿਆਰਾ ਉਦਾਸੇ ਹੋਏ ਰਾਹੀ ਵਾਂਗ ਓਥੇ ਹੀ ਖਲਾ ਰਿਹਾ।