ਇਕ ਪਾਸੇ ਖਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਸਬੀਰ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
"ਹੱਛਾ, ਸਰਦਾਰ ਸੈਹਬ।" ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹਸਾਨ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ। ਤੁਸਾਂ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖ ਲਈ ਏ।"
"ਭਾਈਆ ਜੀ! ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਆਹੰਦੇ ਓ ਪਏ। ਹਸਾਨ ਸਗੋਂ ਅਸਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੰਨਣਾ ਏਂ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ। ਜਸਵੀਰ ਸਾਡੀ ਧੀ ਏ। ਅਸੀਂ ਇਹਨੂੰ ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਦਿਲ ਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰੋ। ਵੇਖੋ, ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਵੀ ਆਖ਼ਰ ਪਰਤ ਔਣਗੇ। ਤੇ ਜਸਬੀਰ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਨੀ।" ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਸਨੇਹ ਸੀ।
"ਬੰਤੇ ਦੀ ਮਾਂ! ਚਲੋ ਛੁੱਟੀ ਲਵੋ ਹੁਣ। ਮੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ।" ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦਾ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।
"ਰੋਂਦੀ ਜਸਬੀਰ ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਤੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਥਾਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਰੋਲਾ ਉੱਠਿਆ। ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਗਏ। ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੱਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ-ਸਤ ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਉੱਲਰ ਗਈ।
"ਹੈਂ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ। ਫੜਿਓ ਕੋਈ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜੇ।" ਜਸਬੀਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹੀਂ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੋਈ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਬਹਿ ਗਈ।
"ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਘਾਬਰੋ ਨਾ। ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਲਿਔਂਦੀ ਆਂ।” ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਸਿੰਘਣੀ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਚਲੀ ਗਈ।
"ਕੁੜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲੀੜਾ ਲਾਹ ਕੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਝੱਲ ਮਾਰੋ।" ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ।
"ਅਹੁ ਪੱਖਾ ਫੜ ਵੇ ਪਿਆਰਿਆ!" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਨੋਂਹ ਦਾ ਸਿਰ ਪੱਟ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲੀੜਾ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਪਿਆ ਪੱਖਾ ਫੜ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਝੱਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਰੂਪ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਦਿਲ ਨਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਸਬੀਰ ਦੀਆਂ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲੇ ਉਹ ਇਕ ਟਕ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
“ਲਓ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਓ ਇਹਨੂੰ, ਨਾਲੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਛੱਟੇ ਮਾਰੋ।" ਗ੍ਰੰਥੀਆਣੀ ਨੇ ਆਪ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਹੱਥ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਛੱਟੇ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
