ਤੁਰੀਏ ਹੁਣ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਨੀਂਹ ਦਾ ਹੰਮਾ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਏ ਜਾਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

"ਬੇਬੇ ਜੀ! ਦਿਨ ਅੱਧ ਢਲ ਗਿਆ ਏ, ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਬੱਦਲ ਫੇਰ ਝੁਕਿਆ ਖਲਾ ਏ। ਅੱਜ ਅਸਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ।" ਗ੍ਰੰਥੀਆਣੀ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿੱਘੀ ਅਪਣੱਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਛ ਮੋਹ ਜਾਗ ਪਿਆ ਸੀ।

"ਬੀਬੀ ਰਾਣੀ। ਤੁਸਾਂ ਅੱਗੇ ਈ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਬੜੀ ਖੇਚਲ ਕੀਤੀ ਏ। ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਓ।" ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ।

"ਵੇਖੋ ਨਾ ਜੀ।" ਗ੍ਰੰਥੀਆਣੀ ਨੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਐਸ ਬੀਬੀ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਹੀ ਤਰਸ ਆਉਂਦਾ ਏ। ਰੱਬ ਨੇ ਰੰਗ ਰੂਪ ਕਿੰਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਲੇਖ ਕੇਹੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ। ਆਹ ਉਜਾੜੇ ਨਾ ਪੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਐਸ ਵੇਲੇ ਇਹਨੇ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਮੜ੍ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਚਾ ਵਿਚਾਰੀ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।"

"ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ ਨੇ ਨਾਂ! ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੈ ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ।""

"ਆਖੋ ਤਾਂ....।" ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਣੀ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ।

"ਨੇਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹੀ। ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਸਮਝੋ।"

ਜਸਬੀਰ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਹਨੂੰ। ਹਾਣ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਦੀ ਤਿੱਲੇ ਮੜ੍ਹੀ ਵਰੀ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਦਾ ਮਨ ਮਚਲ ਉੱਠਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਗੁਲਾਬੀ ਸੂਟ ਦੇ ਸ਼ੁੱਭਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੈਲੇ ਲੀੜੇ ਉਹਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੱਜੀ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸੰਤੋਖ ਸੀ। ਉਹ ਏਨੇ ਬਦਲੇ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਉੱਜੜੇ ਹੋਏ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਕੋਲੋ ਕੋਲ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਿਲੋਂ ਉਦਾਸ ਸਨ। ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਿੰਘਣੀ ਦੀ ਰੱਜਵੀਂ ਸ਼ੋਭਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਓਥੋਂ ਤੁਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸੁਰਸਿੰਘ ਜਾ ਰਹਿਣਾ