ਤੱਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸਾਂ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਸਭ ਸਾਥ ਵਸਦਿਆਂ ਦੇ ਨੇ। ਉੱਜੜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਚਲੋ, ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ।"

"ਪੁੱਤ ਪਿਆਰਿਆ। ਦਿਲ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਛੱਡਦਾ ਏਂ। ਆਹ ਵੇਖਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵੇਂਗਾ, ਐਸ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਮਝੀ।" ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਪੁੱਤ। ਏਸ ਬੀਬੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੀਤੀ ਏ। ਕਿਸੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਸਕਿਆਂ ਦਾ ਸੱਕ ਲੌਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ? ਇਸ ਨੇ ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਵਰਤਾਉ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। "ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਕਾਹਦਾ ਗਿਲ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਏਂ ? ਤੇਰੀ ਸਕੀ ਮਾਸੀ ਥੋੜੀ ਸੀ। ਅੰਤ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਈ ਸੀ ਨਾਂ।"

ਚਾਹ ਨਾਲ ਫੁਲਕਾ ਛਕ ਕੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਏ।

"ਬਾਬਾ ਜੀ! ਆਹ ਚਿੱਠੀ ਲੈ ਜੋ ਮੇਰੀ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਿਓ। ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।" ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੇ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਚਿੱਠੀ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਸਬੀਰ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਘੁੱਟਦਿਆਂ ਬਸੰਤ ਨੇ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਸਬੀਰ! ਤੈਨੂੰ ਤੋਰਨ ਲੱਗਿਆ ਮੇਰੇ ਜੀਅ ਨੂੰ ਕੁਛ ਹੁੰਦਾ ਏ ਪਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਈਂ।"

"ਭੈਣ ਜੀ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂਗੀ ?" ਜਸਬੀਰ ਉਹਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਮੀਂਹ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਿਆਂ ਰਾਹਾਂ, ਡੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਖਲਾ ਸੀ। ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਸੜਕੇ ਸੜਕ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ। ਓਥੇ ਉਹ ਪੱਟੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਪੈ ਤੁਰੇ। ਅੱਗੇ ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਬਹਿ ਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲਾ ਛਕਿਆ। ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਸਬੀਰ ਨੇ ਸੰਗਦਿਆਂ ਝਿਜਕਦਿਆਂ ਸੱਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੱਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

"ਰਹਿਣ ਦੇ ਪੁੱਤ। ਜਿਸ ਸੱਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ, ਉਹਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀ ਕਰਨੀ ਉਂ।" ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਠੰਡਾ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ ਕਿਹਾ।

"ਮਾਂ ਜੀ! ਇਉਂ ਨਾ ਆਖੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ...।" ਜਸਬੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ