ਭਾਵ-ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਹੀ ਇਕ ਐਸਾ ਵਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਅਕੱਥ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਭੀ ਕਥਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ । ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸਲਾਹਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਤੱਤ ਵਜੂਦ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰੂਪੀ ਸਿਫਤਿ ਸਾਲਾਹ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ (ਦੇਖੇ ਜਾਣ) ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਰੂਪੀ ਸਿਫਤਿ ਸਾਲਾਹ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਅਕੱਥ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਗੱਲ-ਗਲੋਚੜੀਆਂ ਕਥਾਂ ਪਾਈਆਂ ਤੇ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ?

ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਆਪਾ ਨਹੀਂ ਚੀਨਿਆ ਤੇ ਆਤਮ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਬੀਨਿਆ, ਓਹ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਮਈ ਤੁਰੀਆ ਗੁਣੀ ਕਥਾ ਦੀ ਕੀ ਸਾਰ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਓਹ ਅਲਪੱਗ ਅਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਝੇੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਲਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਉਤੇ ਤਾਂ ਓਹ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਕੱਥ ਕਥਾ ਦੀ ਕੀ ਗੈਂਗ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਯਥਾ ਗੁਰਵਾਕ-

ਜਿਨ ਕਉ ਮਨ ਕੀ ਪਰਤੀਤਿ ਨਾਹੀ ਨਾਨਕ ਸੇ ਕਿਆ ਕਥਹਿ ਗਿਆਨੰ॥੧॥੧੨॥

ਸਲੋਕੁ ਮ: ੩, ਸੋਰਠਿ ਕੀ ਵਾਰ, ਪੰਨਾ ੬੪੭

ਜਿਹੜਾ ਮਨ ਨਿੱਜ ਦੇ ਬਿਉਹਾਰਾਂ ਧੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਖਣ ਸੋਚਣ ਵਿਚਿ ਹੀ ਨਿਸ ਦਿਨ ਲੱਥ ਪੱਥ (ਫਸਿਆ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਭਲਾ ਇਸ ਅਗਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚਿ ਉਚੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹ ਮਤਿ ਬਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕੀ ਕੱਥ ਵੀਚਾਰ ਸਕਣਾ ਸੀ ? ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ । ਯਥਾ ਗੁਰਵਾਕ:-

ਅਬ ਕਿਆ ਕਥੀਐ ਗਿਆਨੁ ਬਿਚਾਰਾ॥

ਨਿਜ ਨਿਰਖਤ ਗਤ ਬਿਉਹਾਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥੬॥

ਸੋਰਠਿ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਪੰਨਾ ੬੫੫

ਗੁਰਮਤਿ ਅੰਦਰਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਗੁਰਬਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ । ਕਥਨ ਯੋਗ ਗਿਆਨ ਕੇਵਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪਾਠ ਰੂਪ ਕਥਾ ਯਾ ਕੀਰਤਨ ਹੀ ਹੈ।

ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤ ਜਨਾ ਹਰਿ ਜਪਿਓ ਤਿਨ ਕਾ ਦੂਖੁ ਭਰਮੁ ਭਉ ਭਾਗੀ ॥

ਅਪਨੀ ਸੇਵਾ ਆਪਿ ਕਰਾਈ ਗੁਰਮਤਿ ਅੰਤਰ ਜਾਗੀ ॥੧॥

ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਰਤਾ ਬੈਰਾਗੀ ॥