ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਬੋਹਿਥੁ ਹੈ ਕਲਜੁਗਿ
ਇਸ ਕਲਜੁਗ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮਲਾਹ (ਖੇਵਟ) ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ (ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਖੇਵਟ (ਮਲਾਹ) ਦੁਆਰਾ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਤਰਨਾ ਸੁਖੈਨ ਅਤੇ ਸੁਹੇਲਾ ਹੈ । ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ ਹੈ :
ਖੇਵਟੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਤਰਹੁ ॥
ਅਸਲੀ ਅਸਥਾਈ (ਰਹਾਉ) ਦੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿਚਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਤੇ ਘਟਾ ਕੇ ਇਜ ਬਿਧਿ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ:-ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ! ਹਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰੂਪੀ ਗੁਣ ਬਸ ਉਚਾਰੀ ਹੀ ਜਾਓ । ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਰੀ ਗੁਣ ਉਚਾਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਇਹੀ ਹਰਿ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਾਈ ਹੈ ।
ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਗੁਣ ਹਰਿ ਉਚਰਹੁ
ਇਸ ਅੱਧੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਰਿ ਪਦ ਦੋ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਬਸ ਨਿਰੋਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ (ਹਰੀ ਦੇ) ਗੁਣ ਹੀ ਉਚਾਰੀ ਜਾਓ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਬਿਧਿ ਸੰਗਤਿ ਵਿਖੇ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵਣਾ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਇਸ ਬਿਧਿ ਹੀ ਗੁਣ ਗਾਵਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਲੇਖ (ਭਾਗ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਬਸ, ਇਸ ਖਿਧਿ ਹੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪਰਸਪਰ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰ ਕੇ ਭਵ-ਸਾਗਰੋਂ ਪਾਰ ਪਈਦਾ ਹੈ।
ਮਸਤਕਿ ਲਿਖਤ ਲਿਖੇ ਗੁਨ ਗਾਏ ਮਿਲਿ ਸੰਗਤਿ ਪਾਰਿ ਪਰਹੁ ॥
ਬਸ, ਏਸੇ ਇਕ ਰਹਾਉ (ਅਸਥਾਈ) ਦੇ ਭਾਵ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਫ਼ੁਰਮਾ- ਇਸ਼ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਅਗਲੀ ਤੁਕ ਵਿਖੇ ਆਪੇ ਹੀ ਬੁਝ ਬੁਝਾਰਨੀ ਬੁਝਾਰਤ ਇਉਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਰੂਪ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਜਨਾਂ) ਤੋਂ ਗੁਰ-ਦੀਖਿਆ (ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ) ਰੂਪੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਮ) ਦੀ ਖੂਬ ਖੰਡਾ-ਖੜਕਾਉਣੀ ਕਮਾਈ ਕਰੋ । ਇਹ ਖੰਡਾ-ਖੜਕਾਉਣੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲਾ ਅਭਿਆਸ ਸਾਸਿ ਗਿਰਾਸਿ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚਿ ਉਤਰ ਜਾਏਗਾ। ਸਹਜ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਇਸ ਬਿੱਧ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਰਿ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਡੁਬਕਣੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਇਆਂ ਰੂਪੀ ਨਗਰ ਵਿਚੋਂ (ਘਟ
