ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿਸ਼ੌਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਡੋਲਾ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂ ਪਠਾਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਾ-ਗੱਟਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਅਪਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੇਵਸੀ ਕਾਰਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਹੀਨ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਲਾੜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰਦਾਤ ਦੀ ਸ਼ਕਾਇਤ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਰਨੈਲ ਨੇ ਕਚਹਿਰੀ ਲਗਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਲੜਕੇ (ਲਾੜੇ) ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਉ, ਇਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਬੰਦੇ ਇਸ ਵਾਰਦਾਤ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਗਹੁ ਨਾਲ ਸੁਣ ਅਤੇ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਕੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਿਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਕਤ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਪਰ ਦਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਬੰਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਾ ਰਹੇ ਇਹ ਕਾਰਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ ਜਿਥੇ ਵਿਆਂਧੜ ਲੜਕੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਕੇ ਲਕੋਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕੇ ਦਮ ਉਧਰ ਜਾਉ ਜਿਧਰ ਇਹ ਦੋ ਬੰਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਸੰਦੇਹੀ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਜਰਨੈਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਅਜੇ ਇਹ ਧਾੜਵੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਡੋਲਾ ਛੁਡਾ ਲਿਆਏ ਅਤੇ ਲੁੱਟਿਆ ਸਮਾਨ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਏ।

ਜਦੋਂ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਕੈਦ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਲਿਆਂਦੀ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਨਲੂਏ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਰਦਾਰਾ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹਾਂ! ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬੱਸ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਅੱਗੋਂ ਸਰਦਾਰ