

ਹੈ"। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਨੋ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ ਤੇ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਸਿੱਖਾ! ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬੜਾ ਮਹਾਨ ਹੈ ਤੇ ਬਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ"। ਸਰਦਾਰ ਨਲੂਏ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰੀ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਕਰਾਂਗਾ"। ਬਾਨੋ ਕਹਿੰਦੀ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ! "ਮੈਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚਾਲਚਲਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦੀ ਸਾਂ ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਪਰਪੱਖ ਹੀ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ"। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਮਾਂ ਕਹਿਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਨੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਸੋ ਇਹ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਚਾਲਚਲਨ । ਗੁਰਬਾਣੀ ਐਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ:
ਨਾਨਕ ਸੋਹਾਗਣ ਕਾ ਕਿਆ ਚਿਹਨ ਹੈ
ਅੰਦਰਿ ਸਚੁ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ ਖਸਮੈ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ॥ (੧੮੫)
ਨਾਮ ਦਾ ਸਿੱਕਾ
ਰਾਜ ਭਾਗ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਰਾਜੇ, ਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਰਾਜ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਫੁਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਾ (ਜ਼ਰਬ) ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਫੁਰਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕੰਵਰ ਨੌ ਨਿਹਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ੨੦੦੧ ਅਤੇ २००४ ਵਿੱਚ Sikh Coinage Symbol of Sikh Sovereignty ਸਬੰਧੀ ਬੜਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ੧੮੭੬ (ਸੰਨ ੧੮੧੯) ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ