ਨਲੂਆ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹਰੀ ਸਿੰਘੀਆ' ਰੁਪਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਸੀ।

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇਖੋ ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬੜਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਿੱਕਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੀ ਸੋਭਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਆਕਤ, ਕੁਰਬਾਨੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕਰੋ। ਇੰਞ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਸਿੱਕਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ 'ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਸਹਾਇ' ਅਤੇ ਸੰਮਤ ੧੮੭੬ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 'ਹਰਿ' ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠ 'ਯਕ ਰੁਪਿਆ' ਦਰਜ ਸੀ (ਤਵਾਰੀਖ ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਸਫਾ ੯੦੫: ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਲਾਰੈਂਸ ਦੀ ਵੈਲੀ ਆਫ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਸਫਾ ੨੩੪; ਮੁਕੰਮਲ ਤਵਾਰੀਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਫ਼ਾ ੧੭)

ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮਾਸ਼ੇ ਖ਼ਾਲਸ ਚਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜਬਰ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਾਬਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅੱਠ ਆਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਪਿਆ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ੧੮੯੨ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਰ ਲੈਪਲ ਗ੍ਰਿਫਨ ਨੇ, ਰਈਸਨ-ਪੰਜਾਬ ਸਫਾ ੧੮੧ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰੀ ਸਿੰਘੀਆ ਰੁਪਿਆ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ੧੮੯੦ ਤੱਕ ਆਮ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਵੀ 'ਹਰੀ ਸਿੰਘੀਆ' ਪੈਸਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਵਨੀਤ ਨਲੂਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਸਿੱਕਿਆਂ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ 'ਹਰੀ' ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ 'ਹਰਿ ਜੀ' ਜਾਂ 'ਉਮ ਸ਼੍ਰੀ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖਰੇ ਤੇ ਖੋਟੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਗਨੇਸ਼ੀ ਲਾਲ ਨੇ ੧੮੪੬ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ -ਏ-ਪੰਜਾਬ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸੋ ਐਸੇ ਨਾਇਕ, ਸੂਰਬੀਰ, ਉਦਾਰਚਿੱਤ, ਗੌਰਵਮਈ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮੱਤੇ ਯੋਧੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਰਵੇਖਣ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪਰੀਖਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ