

ਬਾਰਨਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛੱਲ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੁੱਖੀਂ ਸਾਂਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਪਰ ਅਗਲੀ ਛੱਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੁਸਾਫਰ ਜੋ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਨ ਸਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਆ ਵੜੇ। ਸਾਡੇ ਦੇਖਦੇ ਦੇਖਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਬੰਦਿਆਂ 'ਚੋਂ ਪੰਜ ਬੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਛੱਲ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਚੇ। ਬਾਰਨਸ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਆਪਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਚੱਲੀਏ। ਅੱਗੋਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ, "ਸਿੱਖ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਨਗੀ ਮਾਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਪਰ ਪਤਾ ਨੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਦਲੇਰੀ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੂਰਾ ਸੀ।
ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜਾਗੀਰਾਂ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਮਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ 'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ' ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, "ਇਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੰਜੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ"। ਸੋ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਪਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਸਾਰੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਰਿ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਹੁਕਮ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ ਮਨੌਤ ਕੀਤੀ। ਇਹੀ ਅਸਲ ਸਿੱਖ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਕੌਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਠੀਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਗੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਕਦੇ ਕਦਾਂਈ ਸੰਸਾਰੀ ਮੰਚ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੀਤੀ ਘਾਲ ਕਮਾਈ ਇਤਨੀ ਅਕੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਥਨ ਕਰਨੀ ਕਠਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨਾ-ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੂਰਮੇ ਬਾਰੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:
ਜ਼ੱਰਾ ਜ਼ੱਰਾ ਤੇਰਾ ਨੂਰੋ ਨੂਰ ਹੈ, ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਜੱਗ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।