ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇਂ, ਕੀ ਇਕ ਛੋਟਾ-ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਮੇਰਾ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ? ਅਤੇ ਇਕ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕੌਣ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇਗਾ? ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਰਛ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਕ ਟਹਿਣੀ ਕੱਟ ਕੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀ । ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ । ਕੀ ਇਕ ਛੋਟੀ-ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਮੰਨ ਸਕੇਂਗਾ। ਇਸ ਟਹਿਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜੋੜ ਦੇ।

ਉਹ ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਵਾਪਸ ਜੋੜ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਫਿਰ ਤੋੜਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਪਾਗ਼ਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹਾਦਰੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤੋੜੀ। ਜੋੜੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੈ । ਤੋੜਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਚੇਤੇ ਰੱਖੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਸੱਚ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਨੰਦਤ ਹੋ ਸਕੇ? ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੜਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਨੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋੜਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਖਾਂਗਾ।

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ । ਜੋ ਵੀ ਕ੍ਰਿਏਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਪੜਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੋੜਨਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ, ਕੁਝ ਸਿਰਜਿਆ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਏਟ ਕੀਤਾ? ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਣਿਆ? ਕੁਝ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਬਣਿਆ, ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ? ਕੋਈ ਇਕ ਗੀਤ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਕੋਈ ਇਕ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਕੋਈ ਇਕ ਪੌਦਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਛਾਂ ਦੇਵੇ ? ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ, ਕੁਝ ਉਸਾਰਿਆ? ਜੋ ਤੁਹਾਥੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ । ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮਿਟ ਜਾਵੋ ਅਤੇ ਰਹੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਹੋਵੋ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਵੇ । ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਜਿੰਨੀ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵਿਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਨੀ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਉੱਨਾ ਹੀ ਅਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੰਦਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਕਿਉਂ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ