ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਿੰਸਕ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਗਲਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਘਿਰਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਗਲਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਇਕ ਹੀ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਪਰੇਮ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘਿਰਨਾ ਇਕ ਹੀ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਅਹਿੰਸਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਿੰਸਾ ਇਕ ਹੀ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ । ਜੋ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਅਰਥ ਅਤੇ ਨਿਗੂਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਕੋ-ਵੇਰੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਉਹੀ ਮੁੱਲਵਾਨ, ਉਹੀ ਸਾਰਥਕ, ਉਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜਦ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਛਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵਿਸਫੋਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਭ-ਕੁਝ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ 1

ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸੁੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ? ਨੀਂਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਠਾ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਫ਼ਨੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਗਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸਾਡੇ ਆਲਸ ਦੀ ਈਜਾਦ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ । ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਜੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੀਏ, ਅੱਗ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾ ਤੇ ਉਹ ਕਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਅੱਗ ਦਿਖਾਈ ਪੈ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹੇਗਾ ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਪਏਗੀ ਅੱਗ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਏਗਾ। ਉਹ ਫੌਰੀ, ਤੀਬਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੁਝ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹੇ ਸਿਮਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾ ਤਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ