ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਦਿੱਤੀ ਉਹ ਪੁਰੋਹਤ, ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਲੋਕ ਸਨ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਧਾਰਮਕ, ਪੁਰੋਹਤ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਲੋਕ ਪੰਡਤ ਸਨ।

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਡਤ ਧਾਰਮਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰੋਹਤ ਧਾਰਮਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਰਮਕ ਆਦਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚੋਟ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰਤ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਧਾਰਮਕ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਝੂਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ਰਧਾਵਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ । ਜੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਈਸਾਈ, ਪੁਰੋਹਤ ਤੇ ਪਾਦਰੀ ਹੋਣਗੇ । ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬੁੱਧ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤਾਂ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ । ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ ਹੈ।

ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦਰੋਹ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰੀਏ। ਸੱਚ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਲਿਆਈਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਿਆਉਗੇ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ’ਤੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਉਗੇ। ਜੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜੇਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਉਂ?

ਕਿਉਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਅਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਸਿਵਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨਿੱਜ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਪਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਪਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਿੰਨੀ ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਜਾਗਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਜਿੰਨਾ ਤੀਬਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਵਿਵੇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਵੇਕ-ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ । ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੰਨੋ। ਉਹ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਜਾਣੋ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,