ਉੱਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਯੋਗ ਸੈਨਿਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਉਠਦਾ, ਉਹ ਗੋਲੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਘੁੰਮ ਜਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੱਬੇ ਘੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਉਠਦੇ ।

ਡਿਸਿਪਲਿਨ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਅੰਦਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਸੈਨਿਕ ਵਧਦੇ ਜਾਣਗੇ ਉੱਨਾ ਧਰਮ ਸ਼ੂਨਯ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਇੰਨਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕੇ, ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਜੜ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਕਰੀਬ- ਕਰੀਬ ਇਕ ਸੈਨਿਕ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਹ ਕਰੇ । ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚਣੀ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਧਰਮ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।

ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨਾਸਤਕ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਉਹਨਾਂ-ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਜੜ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਿਸਿਪਲਿੰਡ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸੀਂ ਆਗਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾਂਗੇ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੌਤ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਜਾਏਗੀ।

ਵਿਲਿਯਮ ਜੇਸ ਨੇ ਇਕ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੁੜਦਾ ਸੀ । ਵਿਲਿਯਮ ਜੇਮਸ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਮੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਕੀ ਹੈ? ਵਿਲਿਯਮ ਜੇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਹਿ, ਅਟੈਂਸ਼ਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਟੈਂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ । ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ,