ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੜ੍ਹਤਾ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੇਤਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹੋ? ਹੁਣ ਉਹ ਸਭ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਅਨੰਦ ਪਹਿਲੇ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਇਹ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚਾਲਿਉਂ ਮਿਟ ਜਾਣ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਨਵੀਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹੀ ਅਨੰਦ ਦਾ ਛਿਨ ਫਿਰ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।

ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਫਿਰ ਉੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਉਂਗਦਾ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੇ ਹੋ, ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਉਹੀ ਫੁੱਲ ਫਿਰ ਖਿੜੇ ਹਨ? ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਖਿੜਦੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਤਾਰੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ। ਸਭ ਨਵਾਂ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ ਜਾਣ ਪਏਗਾ। ਅਤੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਵੀਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗ ਸਕੋਗੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਉਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦੀ ਸਮਗ੍ਰਤਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।ਤਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਦੱਬਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਪਲ ਵਰਤਮਾਨ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਦੱਬਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਅਤੀਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਜਾਹ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਮਝ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਇਕ ਸਰਾਂਅ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਾਣ ਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਰਾਂਅ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸਿੱਖਾਂਗਾ? ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਰੁਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਦੇਖੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਿਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਹਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਰਾਂਅ ਦਾ ਨੌਕਰ ਸੀ, ਸਰਾਂਅ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੋ-ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਲੱਗਾ। ਉਥੇ ਤਾਂ ਪਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹੇਰੇ ਹੀ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।

ਉਸ ਨੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਗ ਕੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦਿਨ-