11.

ਬੂੰਦ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ,

ਬੋਲਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਉਠਦੀ ਹੈ ਹਮੇਸ਼ਾ—ਕਿਸਾਨ ਸੋਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਬੀਜ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਬੀਜ ਅੰਕੁਰਿਤ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ ਵੀ ਸਕਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤਕ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਬੀਜ ਅੰਕੁਰਤ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਾਣ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਇਸ ਲਈ ਜਾਣ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਹਿਰੀ ਸਿੱਕ ਹੋਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਹਿਰਦੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਣ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਅੰਕੁਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਿਆਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੁਣਨਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ । ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਆਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਾਂ ਕਿ ਸਭ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਿਆਸ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ।

ਅਜੇਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿ ਪਿਆਸ ਸੱਚ ਦੇ ਲਈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਲਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਸਿੱਕ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਪਿਆਸ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮ ਦੇ ਲਈ ਪਿਆਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮ ਦੇ ਲਈ ਪਿਆਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ । ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਿਆਸ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ