ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਦੀ ਪਿਆਸ ਗਹਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਤੇ ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਇੰਨੀ ਘਬਰਾਹਟ, ਇੰਨੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਇੰਨੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ, ਇੰਨੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਅਤੇ ਜਦ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਅੰਦਰ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਲਪਟਾਂ ਜਲਣ ਲੱਗਣ ਖੋਜ ਦੇ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਈ ਤਦੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਠ ਕੇ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਰਮ ਸੰਤੋਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਉਹ ਗੱਲ। ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਕੋਈ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਧਾਰਮਕ ਆਦਮੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਹੈ। ਧਾਰਮਕ ਆਦਮੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਂਦਾ । ਅਤੇ ਜਦ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਤੀਬਰ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੀ ਜੁਆਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਉੱਪਰ ਉਠਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਹਿਰੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਜੇਹੀ ਪਿਆਸ ਤੇ ਅਜੇਹਾ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਲੇਕਿਨ ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਾਮਨਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਅਜੇਹੀ ਪਿਆਸ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਉ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹਿਮਤ ਰਹੇਗਾ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹਿਮਤ ਮਰ ਜਾਏਗਾ। ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦਿਉ। ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਰੱਖ ਦਿਉ, ਅਤੇ ਪੁੱਛੋ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਤੋਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀ ਹੈ?

ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ-ਉਹੀ ਗੱਲਾਂ ਦੁਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਦ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਘਣਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਖੋਜਾਂ, ਤਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਆਉਣਾ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਇੰਨੀਆਂ ਸੂਖਮ ਤੇ ਬਰੀਕ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਇੰਨਾ ਤੱਤ-ਚਿੰਤਣ, ਇੰਨੇ ਤੱਤ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ-ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਇਹ-ਉਹ ਕਹਿਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਯੁਵਾ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ’ਚ ਆਇਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਜੇਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਜੋ