12.

ਅਣਜਨਮਿਆ ਸੰਗੀਤ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ,

ਫੁੱਲ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਖਿੜੀਏ। ਤਾਰੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜਗੀਏ । ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਉਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਹਿਜ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ, ਲੇਕਿਨ ਆਦਮੀ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਥੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਭੁੱਲ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਭਟਕੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗੇ-ਬਿਨਾਂ ਭਟਕੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕੀ ਹੈ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ । ਸ਼ਾਇਦ ਭਟਕਣਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇਕ ਛੋਟੀ-ਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂ-ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਲਈ ਬੈਠਾਂਗੇ।

ਇਕ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਸੀ ਉਸ ਕੋਲ, ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਆਦਮੀ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ । ਧਨ ਤਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਅਨੰਦ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤੇ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋਣ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ-ਸਾਰੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਏ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਖੋਜਣ ਨਹੀਂ, ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਜੋ ਅਨੰਦ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ ਦੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਉਥੇ-ਉਥੇ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਨੰਦ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਭ-ਕੁਝ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।

ਲੇਕਿਨ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਕੁਝ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈ ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਉਹ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਫਿਰ ਅਖੀਰ ਉਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਢਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਇਕ ਬਿਰਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸ