ਫਿਰ ਕੀ ? ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਛਿੱਤਰ-ਪਰੇਡ ਹੋਣੀ ਸੀ।

"ਫਿਰ?"

"ਫਿਰ ਕੀ। ਸਾਲਾ ਆਪਣਾ ਬੋਰੀਆ ਬਿਸਤਰਾ ਸਮੇਟ ਕੇ ਉਥੋਂ ਭੱਜ

"ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਭੱਜ ਜਾਣ ਨਾਲ ?"

"ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਸਬਕ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ

"ਤੂੰ ਤਾਂ ਇੰਝ ਭੁੜਕ ਪਿਆ ਐ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਡਾਕਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕੀ-ਜੇ ਕਮਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਖਾਮ-ਖ਼ਾਹ।"

ਬਿੱਲਾ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਭੁੜਕਿਆ ਸੀ। "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਂ ਯਾਰ ? ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਆਂ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਆਪਣੀ। ਸਾਲੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਉਸ ਨਸ਼ੇੜੀ ਬੁੱਢੇ 'ਚ।"

“ਬਿੱਲਿਆ, ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਮਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਡਾਕਟਰ।"

"ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨਾ ਝਾੜਿਆ ਕਰ। ਕੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਐ-ਕਮਲੇ ਦੀ ? ਸਾਨੂੰ ਦਸਦੀ, ਅਸੀਂ ਮਰ ਗਏ ਸੀ. ਆਪਾਂ ਜਾਨ ਵਾਰ ਦਿੰਦੇ ਉਸ ਤੋਂ-ਸਾਲੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਸਹੀ?" ਬਿੱਲਾ ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਸੀ । ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਉਹ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਅੱਖ ਰਖਦਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕਮਲੋ ਕਦੇ ਮੁੜ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਵੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਾੜ ਵਿਚ ਸੀ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਦੀ।

ਫਿਰ ਵੀ ਕਮਲੇ ਜਦੋਂ ਚੁਬਾਰੇ ਸਾਹਮਣਿਉਂ ਖੰਡ 'ਚੋਂ ਲੰਘਦੀ, ਬਿੱਲਾ ਉਸਨੂੰ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਵੇਖਣੋ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਦਾ ਖੂਹ 'ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਆਨੇ-ਬਹਾਨੇ ਬਾਹਰ ਟਹਿਲਣ ਲਗਦਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਦਾ।

ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕਮਲੇ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ ਉਂਗਲ ਦਬਾ ਲਈ ਸੀ। ਹਰ ਦੁਕਾਨ, ਹਰ ਘਰ, ਖੂਹ, ਸਕੂਲ, ਗੱਲ ਕੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਦੋ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦੀ ਚੁੰਝ-ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਲੋਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਿਆਵੇ ਲਾਉਂਦੇ। ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲਾ ਲਾ ਕੇ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੇ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਸੀ।

ਇਕ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਮਲੇ ਗਾਇਬ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਰਾਤ-ਰਾਤ ਪੰਡਤ ਜੀ ਦਾ