ਫੈਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਵਿਭਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਆਦਿ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਈ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਦੇੜ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿਚ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਆਦਿ ਵਿਚ ਪੀੜੀਆਂ ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਵੀ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤਕ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹਿਚਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਕੰਮਲ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਖੋਜ- ਪੱਤਰਾਂ ["ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਸ: ਪੁਨਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ", ਪਰਵਾਸ ਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ, (ਸੰਪ.) ਡਾ. ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2005) ਵਿਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ- ਚਿੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਚਿਹਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਅਨੁਰੂਪਤਾਮੂਲਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸ਼ਰਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੁਗਤ ਦੇ ਪੇਟਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜੁਗਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜੁਗਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਵਖਰੇਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਖਰੇਵੇਂ ਹੈ ਨਿਬੜਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕੇਵਲ ਖੇਤਰੀ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸਮਾਜਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਜਕ ਵਰਗ-ਵੰਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੂਝ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (social dilects/ sociolects) ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਹੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਕ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਮ.ਏ.ਕੇ.ਹੈਲੀਡੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਦੀ ਅਨੁਕੁਮਤਾ (lierarchy) ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਰਗ-ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਮਤਾ ਉਮਰ, ਪੀੜ੍ਹੀ, ਲਿੰਗ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਆਦਿ 'ਤੇ