ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਘਰ ਹੈ (ਆਪਣੀ ਅਸੁਰਖਿਅਤਾ 'ਚੋਂ) ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ 'ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਹੈ' ਤੇ ਇਥੋਂ ਦਾ 'ਕਾਨੂੰਨ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਢਲ ਸਕਦਾ ਹੈ' (ਕਾਤਲ) ਤਿਰੰਗਾ 'ਤਿੰਨ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਰੂਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ 'ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚਲੇ ਟੋਕੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿੱਕ ਅੰਦਰਲੀ ਚੀਕ ਨੂੰ ਛਾਂਗਦੀ' ਜਾਂ ਜ਼ਿਬਾਹ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਜਿਥੇ ਕਵਿਤਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ) ਇਥੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ 'ਚਮਚੇ' ਵਰਗੀ ਹੈ (ਦੋ ਤੇ ਦੇ ਤਿੰਨ) ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਏਜੰਟ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ :

ਇਹ ਇੰਦਰਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਘੱਲਿਆ ਹੈ.

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਲੰਡਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ,

ਇਹਦੀ ਸਾੜੀ 'ਚ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਇਹਦੀ ਅੰਗੀ 'ਚ ਰੂਬਲ ਹੈ

ਇਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਹਿਣਾ, ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੇਠੀ ਹੈ।

(ਉੱਡਦੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਮਗਰ, ਪੰਨਾ 37)

ਪਾਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਥਨ ਦਰਅਸਲ ਭਾਰਤੀ ਸੱਤਾ (State) ਬਾਰੇ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਸ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਹੀ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਤਾ ਜਾਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਵਰਗ ਬਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਏਜੰਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧੀਨ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ਵਰਗ ਦਾ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਉ ਫੈਸਲਾਕੁਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਰਾਜਸੀ ਸੱਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਹ ਹਥਿਆਰ ਬੰਦ ਖਾੜਕੂ ਘੋਲ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੱਤਾ (State) ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੁੱਲ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਿਥੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਣਾਉ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਵੀ ਪਾਲਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚੀ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ/ ਖਾੜਕੂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਬਿੰਬ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿਚ ਰਹੀ। ਅਜੇਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਉਤੇਜਨਾ ਭਰਪੂਰ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਦਰੋਹ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੁਝਾਰ-ਵਿਦਰੋਹੀ