ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਵਰਤਕ-ਤੱਤ (recurring pattren) ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਿੜ ਅੰਦਰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਜਨ-ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੂਰਮਗਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਹਰਕੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਦਾਅ ਪੇਚਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ, ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ, ਗੁਰਦੀਪ ਗਰੇਵਾਲ, ਹਲਵਾਰਵੀ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਉੱਡਦੇ ਬਾਜਾਂ ਮਗਰ ਅਤੇ ਲੋਹ ਕਥਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਅਨਿਵਾਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਸ਼ ਨੇ ਲੋਹਾ, ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ, ਕਾਤਲ, ਇੰਜ ਹੀ ਸਹੀ, ਹੱਥ, ਤੁਫਾਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਤ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰੋਹ ਭਰੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਲਹਿਜੇ 'ਚ ਲਿਖਿਆ-

ਲੋਹੇ ਨੇ ਬੜਾ ਚਿਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਕਿ ਲੋਹੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਲੋਕ

ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਖਾ ਕੇ

ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨੋਂ ਹਟ ਜਾਣ

ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੂੰਬਾ ਤੂੰਬਾ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ

ਲਾਵਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ

ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਵਾਰਸਾਂ ਕੋਲ

ਕਪੜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਆਪ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਹੋਣ।

ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਲੋਹੇ ਨੂੰ

ਪਸਤੌਲਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਤੇ ਬੰਬਾਂ ਦੀ

ਸ਼ਕਲ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ। (ਲੋਹ ਕਥਾ, ਪੰਨਾ 8)

 

ਬਾਬਾ ਤੂੰ ਤਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਏਂ

ਅਸੀਂ ਤੈਥੋਂ ਕਦੇ ਨਾਬਰ ਨਹੀਂ

ਅਸੀਂ ਭਾਗੇ ਦੇ ਭੇਜ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ

ਅਸੀਂ ਤਲਵੰਡੀ ਦਾ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ

ਝੁੱਗੀਆਂ, ਛੱਪਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਾਂ

ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਅਣਹੋਣੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਾਂ

ਇਹ ਸੱਜਣਾਂ, ਭੂਮੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ

ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਐਤਕੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੈ

ਅਸੀਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰਨ ਲਗੇ ਹਾਂ। (ਲੋਹ ਕਥਾ)