ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਓਹਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਢੇਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸੱਯਦ ਐਹਮਦ ਨੱਸ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

੧੭੫. ਲੇਲੀ ਘੋੜੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਫੌਜ

ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਸੂਬਾ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਪਾਸ ਲੇਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਸੁਟਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਫਤਹ ਅਲੀਸ਼ਾਹ ਈਰਾਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ੫੦ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਤੂ ਇਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਇਹ ਘੋੜਾ ਮੰਗ ਭੇਜਿਆ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਹ ਘੋੜਾ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਜ਼ਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਇਹ ਝੂਠਾ ਬਹਾਨਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀ ਹੈ। ਸੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ੧੮੮੪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿੱਕਣ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਆਓਣਾ। ਜਦ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁੱਜਾ, ਤਦ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਨੱਠ ਕੇ ਦਰਾ ਖ਼ੈਬਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਆਕਤ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਰੀ ਘੋੜਾ ਦਵਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਓਹਦੇ ਲਈ ੧੦ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਕੂਲ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਵਸੂਲ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।

੧੭੬. ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ਉਦੀਨ ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਦੇ ਕੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦ ਪਾਸ ਸ਼ਿਮਲੇ ਭੇਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੈਮਾਂ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੁਲਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤੋਹਫੇ ਸਨ। ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਾਸਤੇ ਸਨ। ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ਼ਾਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੱਕ ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਸਫੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ।

੧੭੭. ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੱਲ ਤੋਹਫੇ

ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਵੱਲੋਂ ਕਪਤਾਨ ਵੈਡ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਕੁਝ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਹ ਸਨ:-

ਦੋ ਘੋੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਮੁੱਲੀਆਂ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੀ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਤੇ ਹੌਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ, ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਜਿਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੇ ਅਲਮਾਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਦੋ ਨਾਲੀ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਕੰਠੇ, ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਮਖਾਬ ਤੇ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਦੇ ਥਾਨ, ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੇ ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਵੈੱਡ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ, ਪੰਜ ਸੌ ਅਸ਼ਰਫੀਆਂ, ਦੋ ਸੌ ਥਾਲ ਮਠਾਈ ਤੇ ਮੇਵਿਆਂ ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਵੈਡ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਟੁਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਓਹ ਸਫੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ