ਕਿ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਨੱਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕੇ ਖਰਾਜ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਲੇਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਘੋੜੀ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਪਾਸ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਉਟੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜਨਰਲ ਨੇ ਖਰਾਜ ਤੇ ਲੇਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਖਰਾਜ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘੋੜੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਟੋਰਾ ਖਰਾਜ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਲਾਹੌਰ ਚਲੀ ਗਈ।

੧੮੧. ਅਨਰੋਧ ਚੰਦ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਅਨਰੋਧ ਚੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਨਾਤਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਜੰਮੂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਗਿਆ। ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੀਂਦੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਨਰੋਧ ਚੰਦ ਨੱਸ ਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਓਥੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰ ਗਏ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੇਵਲ ੨੦ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਫਤਹ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬੀਰ ਚੰਦ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

੧੮੨. ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਲੇਲੀ ਘੋੜੀ ਮੰਗਾਣਾ

੧੮੮੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਲੇਲੀ ਘੋੜੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਜਾਓ ਤੇ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਤੋਂ ਘੋੜੀ ਲਿਆਓ। ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਇਸ ਫਤਹ ਵਿੱਚ ਫੁਲਿਆ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਵੰਟੋਰਾ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਲੀ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਦੇ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਚਲਾ ਆਇਆ।

ਜਦ ਇਹ ਘੋੜੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਾਸ ਪੁੱਜੀ, ਤਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਬੜੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਸਿਰੋਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਮਰਵਾਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਤੇ ਜਾਗੀਰ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਦੂਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

੧੮੩. ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ

ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖਲੀਫਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਵੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਲਖੱਯੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ। ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਓਹਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਈਨ ਮੰਨ ਲਈ ਤੇ ੩ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯੇ ਮਾਹਵਾਰ ਹਾਲਾ ਭਰਨਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਵਹਾਬੀ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਕਬਰ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫਰ ਦਾ ਫਤਵਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਯੂਸਫਜੇਈ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਕਰ ਕੇ ਨਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਲੁੱਟ ਮਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।