ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਸ ਅੱਪੜੀ ਕਿ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ ਮਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਨਰਲ ਅਲਾਰਡ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਲਟਨਾਂ, ਇੱਕ ਰਸਾਲਾ ਤੇ ਦੋ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਕੂਚ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪੁੱਜਾ ਤੇ ਫਸਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਲੜਨ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਓਹਦੇ ਸਾਥੀ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਲੜ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਠੈਹਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਫਾਇਰ ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੰਨ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਂ ਤੇ ਓਹਦਾ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਮਾਈਲ ਦੋਵੇਂ ਕਤਲ ਹੋਏ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਟਵਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

੧੮੪. ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫੇ

ਪਿੱਛੇ ਅਸੀਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਪਾਸ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਖੇਮਾ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਾਰਡ ਐਮਹਰਸਟ ੧੮੨੮ ਵਿੱਚ ਵਲਾਇਤ ਲੈ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਕੁਝ ਤੋਹਫਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਏ। ਸੋ ਪੰਜ ਘੋੜੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵਲਾਇਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਭੇਜੇ ਤੋਹਫੇ ਦੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭੇਜੇ ਗਏ। ੧੮੩੦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋੜੇ ਬੰਬਈ ਪੁੱਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸਿੰਧ ਦਾ ਰਾਹ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੇਦ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਿੰਧ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਪੁਲੀਟੀਕਲ ਅਫਸਰ ਕਟਚ ਨੀਯਤ ਹੋਏ।

ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਮਿਸਟਰ ਲੇਕੀ ੨੧ ਜਨਵਰੀ ੧੮੩੧ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਰਾਹ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬੰਬੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਤੋਹਫੇ ਲਿਆਂਦੇ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਹ ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਅੱਪੜੇ ਤੇ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਰ ਖਾਂ ਅਹਿਲਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਆਸਤ ਵੱਲੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਬਹਾਵਲ ਖਾਂ ਨਾਲ ਬਰਨਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਪਿਸਤੌਲ, ਇੱਕ ਜੇਬ ਘੜੀ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਨਫਨਸਟੋਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਵਖਾਇਆ ਤੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਨੇ ਜੋ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ ਸਨ, ਨਵਾਬ ਨੇ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।

ਨਵਾਬ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਫਟੰਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੋ ਘੋੜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ ਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯੇ ਚਲਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਇੱਕ ਤੋੜਾਦਾਰ ਬੰਦੂਕ ਆਪਣੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ। ਲਫਟੰਟ ਦੇ ਟੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਨਵਾਬ ਦੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਣ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਿਖਣਾ।

ਇੱਥੋਂ ਟੁਰ ਕੇ ਜਦ ਸਫੀਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਾ, ਤਦ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਸੁਜਾਬਾਦ ਆਦਿਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿਖਾਂਦਾ ਜਦ ਛਾਂਗਾਮਾਂਗਾ ਪੁੱਜਾ (ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ੨੫ ਮੀਲ ਹੈ) ਤਦ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਫ਼ਕੀਰ ਨੂਰਦੀਨ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਵੰਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਲਫਟੰਟ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ੧੧ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਓ ਤੇ ੧੪੦੦ ਰੁਪਯਾ ਰੋਟੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸੁਜ਼ਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ੧੧੦੦ ਰੁਪਯਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ