ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਹਰਖਾਨਾ ਸਫੀਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਜਵਾਹਰ ਚੌਦਾਂ ਰੁਪਯੇ ਭਰ ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਤੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

੧੬ ਅਗਸਤ ਦੀ ਸੰਧ੍ਯਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਖ਼ਾਸ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ ਦਾ, ਇੱਕ ਹੀਰੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਫੀਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਇੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਸਫਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਲਾਰਡ ਬੈਟਿੰਗ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਸ਼ਿਮਲੇ ਗਏ।

੧੮੫. ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧਤਾ ਤੇ ਫੌਜੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਲੇਖਾ

ਹੁਣ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਝੂਲਣ ਲੱਗਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਤੇ ਪੈਣ ਲੱਗੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦਾ ਸੂਰਜ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਡੰਕਾ ਭੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਜਣ ਲੱਗਾ। ਮੁਲਤਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕੜੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਫਤਹ ਹੋ ਕੇ ਈਨ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਖ਼ਾਸ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੰਧ ਤੇ ਲਦਾਖ ਵੱਲ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਪਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹਰ ਮੁਲਕ ਤੇ ਹਰ ਗੁੱਠੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਂਕ ਪੈ ਗਈ। ੧੮੮੪ ਬਿ. ਨੂੰ ਨਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੇ ਹਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਕਾਮਰਾਨ ਨੇ ਤੋਹਫੇ ਤੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਭੇਜੇ। ੧੮੮੬ ਬਿ. ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਾਕਮ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫਾ ਆਇਆ। ੧੮੮੭ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿੰਧੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਦੀ ਤੇ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਿੱਕੁਣ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਵੀ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤ੍ਰਾਨਾ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ ਤੇ ਬੜਾ ਡੂੰਘਾ ਮਿੱਤ੍ਰਾਨਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਜੰਗੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਸੀ। ਜਿੰਨੀ ਤਕੜੀ ਫੌਜ ਓਸ ਵੇਲੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਾਸ ਸੀ, ਓਨੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਸੀ, ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਰ ਸਨ, ੩੮੪ ਮੈਦਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੋਪਖਾਨੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਮਾਤੈਹਤ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੇ ਰਈਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਜੋ ਸਿਰਫ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਸੱਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।

੧੮੬. ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਖਿਆਲ

ਲਾਰਡ ਬੈਂਟਿੰਗ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦ ਨੇ ਬਰਨਸ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਸੂਰਮਤਾ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਪਾਹ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਰ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਠੀਆਂ ਚੁਪੱਠੀਆਂ ਲਾਹੌਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਤ੍ਰਾਨਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਯੋਗਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਪਾਸੀਂ ਮਹਿਮਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਓਸ ਦੀ ਆਪ ਪ੍ਰੀਖ੍ਯਾ ਕਰਨ। ਸੋ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਲਫਟੰਟ ਬਰਨਸ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਲੂਕ ਤੇ ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲ ਭੇਜੇ ਗਏ ਤੋਹਫਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈੱਡ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗਵਰਨਰ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੇ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁਸਾਹਬਾਂ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ