ਅਹਿਲਕਾਰ ਬਸੰਤੀ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਭੜਕੀਲੇ ਪਾਏ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਤਦ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ੫੧ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਕਮਖ਼ਾਬ, ਢਾਕਾ ਤੇ ਬਨਾਰਸ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ, ਗਹਿਣੇ, ਜਵਾਹਰਾਤ, ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲਮਾਸ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਦੋ ਘੋੜੇ ਬਾਬੂਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਠੀ, ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਜ਼ੰਜੀਰ, ਹਾਥੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਲਕ ਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੌਦੇ, ਮਖਮਲੀ ਝੁਲ ਜਿਸ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ੨੧ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਕਪੜਿਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਜਿਸ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜ਼ੀਨ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਰੋਪਾਓ ਨਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ੨੦੦੦ ਰੁਪਯਾ ਤੋਹਫੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਖੈਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਵਾਰ ਕਰਾਣ ਵਾਸਤੇ ਆਏ, ਬਲਕਿ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁਚਾਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਕਿੰਤੂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਕਰੋ।" ਚਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਕੋਤਲ ਘੋੜੇ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਵਖਾਏ। ਗਵਰਨਰ ਘੋੜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਜਦ ਪਾਸ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਓਹਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਬੜੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਅਸਤਬਲ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਲੇਲੀ, ਸ਼ੀਰੀ ਤੇ ਗੋਹਰ ਬਾਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਿੱਛੇ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਜਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸਨ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ, ਤਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੀਂ ਕਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਸਲਾਮੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਦਰਯਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਬੰਗਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦਰਯਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉੱਤਰ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜ ਕੇ ਤਿੰਨ ਕਲਮਦਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰਾਤ ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ਦੀਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ: ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਦੂਜੀ ਲੇਡੀ ਸਾਹਿਬ ਵਾਸਤੇ ਤੇ ਤੀਜਾ ਚੀਫ ਸਕੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜੇ।

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਮੇ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਤਿੱਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਗਵਾਏ। ਮਖਮਲੀ ਤੇ ਕਮਖਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਆਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਲਟਕਦੇ ਸੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਵਾਂਸ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੱਖਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕਨਾਤਾਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ, ਫਰਸ਼ ਵਿਛ ਗਏ, ਰੂਮੀ ਕਾਲੀਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗਲੀਚੇ ਮਖਮਲੀ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਸਨਦਾਂ ਥਾਂ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੀਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਚਬੂਤਰੇ ਤੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਵਾਸਤੇ ਰਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋ ਕੁਰਸੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਓਥੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜ਼ਰਬਫਤ ਦਾ ਸ਼ਾਮਿਆਨਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਤੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਦੀ ਝਾਲਰ ਲਮਕਦੀ ਸੀ, ਤਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਦਰਯਾ ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕੇ ਪਾਈ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਨਵਾਬ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦਰਯਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ