ਕੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਦ ਪੁਲ ਪਾਸ ਪੁੱਜੇ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪ ਹਾਥੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੁੱਖ ਸਾਂਦ ਪੁੱਛਣ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਹਾਥੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੋਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਲਾਮਾਂ ਲੈਂਦੇ ਖੇਮੇ ਵੱਲ ਆਏ। ਜਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਅੱਪੜੇ ਤਦ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਦੀ ਸ਼ਲਕ ਹੋਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਈ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਫਸਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਦਾਰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।

ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਵੈਂਡ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਓਹਦੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਚੀਫ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਨ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੇ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਲਿਆਕਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਲਾਇਆ ਤੇ ਸੁੱਖ ਸਾਂਦ ਪੁੱਛੀ। ਫਿਰ ਅਤਰ ਪਾਨ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਗ ਗਵੱਈਆਂ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ੧੫੧ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਪਸ਼ਮੀਨਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤੋਹਫੇ, ਗਹਿਣੇ, ਜਵਾਹਰ, ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ, ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਜੜਾਊ, ਦੋ ਘੋੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਬਾਬ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਹਾਥੀ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੌਦੇ, ਮਖਮਲੀ ਝੁਲ, ਜਿਸ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਤੇ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋਹਫੇ ਤੇ ਸਿਰੋਪਾਓ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪੁਚਾਣ ਵਾਸਤੇ ਨਾਲ ਗਏ।

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਵੇਖੀ ਤੇ ਸੰਧ੍ਯਾ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ। ਦੋਨੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਰੋਗਤਾ ਦਾ ਗਲਾਸ ਪੀਤਾ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਯੂਰਪੀਨ ਲੇਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਵੇਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਚਕ੍ਰਿਤ ਰਹਿ ਗਏ। ਸੰਧ੍ਯਾ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦੋਹਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲਾਸ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਬੜੇ ਦਿਲੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨ ਤੇ ਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿੰਤੂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਜਿਵੇਂ ਆਪ ਦੀ ਰਜ਼ਾ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋਹਫੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਹਿਬ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਪੁਚਾਣ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਫਿਰ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬੱਘੀ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।

੩੧ ਅਕਤੂਬਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਨੇਜ਼ਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਯਾ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਇੱਕ ਛਾਨੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਡਾਹਿਆ, ਫਿਰ ਅਸਕਨਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਨੇਜ਼ਾਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਖਾਏ। ਜਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਖਾ ਚੁੱਕੇ, ਤਦ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਨੇਜਾਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸਿਆ। ਕਈ ਇੱਕ ਨਿੰਬੂ ਕਪੇ, ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਸੁਚੇਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਲਾਬ