ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਂਬਾ ਆਦਮੀ ਜੋ ਲਾਸਿਓਂ ਫੜ ਕੇ ਆਂਦੇ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਵੇਖ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ।

੧੯੮. ਫਰਾਂਸ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫੇ

ਲਾਰਡ ਅਲਾਰਡ ਆਪਣੀ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭੁਗਤਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ।

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਰਕਾਨ ਤੇ ਰੂਜਹਾਨ ਜੋ ਸਿੰਧ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਫਤਹ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਦਿੱਤੇ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬੁਰੀ ਮਾਲੂਮ ਹੋਈ।

ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਨਕੀ ਨਾਲ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਾਹ ਤੇ ਧੂਮ ਧਾਮ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਲ ਰਾਜਗਾਨ ਫੂਲ (ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ) ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ (ਸੁਕੇਤ, ਮੰਡੀ, ਚੰਬਾ ਤੇ ਕਾਂਗੜਾ) ਆਦਿਕ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

੧੯੯ . ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਵਾਹ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਿੰਦੂ, ਗਵਰਨਰ ਬੰਬੇ, ਮਦਰਾਸ ਆਦਿਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਕੇਵਲ ਜਨਰਲ ਸਰਹਨਰੀ ਫੇਨ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ-ਚੀਫ ਹਿੰਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਹੀ ਆਏ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਫੁਰਸਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿਵਾਹ ਤੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਦੇ ਲਗਭਗ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਰਚ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ। ੬ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸੰਧਯਾ ਨੂੰ ਤੰਬੋਲ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ੧੧ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਜਨਰਲ ਸਰ ਹਨਰੀਫੇਨ ਸਾਹਿਬ ਹਿੰਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ, ਇੱਕ ਲੱਖ ੨੫ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ, ਸੁਚੇਤ ਸਿੰਘ, ਮਿਸਰ ਰੂਪ ਲਾਲ ਆਦਿਕ ਇੱਕ ਸੌ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕਵੰਜਾ ਇਕਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੇ ਰਈਸਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਤੰਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਾਲੇ ਪਲਟਨਾਂ ਤੇ ਤੋਪਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਤੰਬੋਲ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਕਾਟ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਤੰਬੋਲ ਦੀ ਕੁਲ ਰਕਮ ੫੦ ਲੱਖ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਵਾਹ ਤੇ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਫੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਤਿੱਲੇ ਦਾ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਦੇਲ ਹਰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨ 'ਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

੫ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸਰ ਹਨਰੀ ਫੇਨ ਸਾਹਿਬ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਗਏ ਤੇ ਪਿੰਡ ਕਥਾਲੀ ਦੇ ਲਾਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ੬ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਰਾਮ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਰੋਪੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਕੀਤੀ।

੭ ਮਾਰਚ ਮੁਤਾਬਕ ੨੧ ਫੱਗਣ ੧੮੯੩ ਨੂੰ ਲਾੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਜਾ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਜ੍ਵਾਹਰਾਤ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ੫੦੦ ਰੁਪਯਾ ਨਕਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ