ਪੱਕਾ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਹੱਠ ਧਰਮੀ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵੇਰ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਾਸ਼ਕੀ ਤੇ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਓਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਫਰਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾ ਰਹੇ, ਕਿੰਤੂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਓਹਦੀ ਕੇਵਲ ਸਿਆਣਪ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਤਨਤ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਇੱਕ ਬੜਾ ਜਵਾਂਮਰਦ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਨੀ ਤਕੜੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਡੀ ਕੌਡੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੜਾ ਹੀ ਅਜੀਬ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਦਾਨੀ, ਹਿੰਮਤ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦਾ, ਤਦ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਓਹਨੇ ਇੱਕ ਭੇਦ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਓਹਦਾ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵੱਲ ਹੋਂਦਾ ਸੀ।

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਾਸ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਹਾਂ, ਕੁਝ ਮਦਦ ਕਰੋ?" ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਪੰਜ ਰੁਪਯੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੰਜ ਰੁਪਯੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੁਪਯੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਮਧਸੂਦਨ ਪੰਡਤ ਪਾਸ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਓਸ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਤਕੜੀ ਰਕਮ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ੫ ਬਰਤਨ ਮੰਗਾਏ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ੫ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ੫੦ ਤੀਜੇ ਵਿਚ ੫੦੦ ਚੌਥੇ ਵਿਚ ੫੦੦੦ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ੫੦੦੦੦ ਰੁਪਯੇ ਰੱਖ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਓਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਬਰਤਨ ਉਠਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਓਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰਤਨ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਖੋਹਲਿਆ ਤਦ ਓਸ ਵਿੱਚੋਂ ੫ ਰੁਪਯੇ ਹੀ ਨਿੱਕਲੇ ਤਦ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਕਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਟਿਲੇ ਬਾਲ ਗਦਾਈ ਦੇ ਮਹੰਤ ਪਰੇਮ ਨਾਥ ਨੇ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਚਾਹੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ, ਜੋਗੀ ਨੇ ਓਸ ਦੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਪੰਜ ਦਫੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਪੰਜ ਵੇਰ ਓਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿੱਕਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਓਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਡੇਉਢੀ ਤੇ ਹਰ ਵਕਤ ਦੋ ਮੁਨਸ਼ੀ ਬਹਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਆਈ ਭਾਵੇਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਮੁਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲਿਖਵਾ ਦੇਂਦਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਉਠਦਾ ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਖੁਫੀਆ ਖਬਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਅੱਡ ਅੱਡ ਪੇਸ਼ ਹੋਂਦੇ। ਓਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ, ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਦਾਤਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਂਦਾ। ਫਿਰ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦਸਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਂਦਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਦਾ। ੧੧ ਦਾ