ਖਿਡਾਉਣਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ? ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਸੋਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਆਦਿਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਤੇ ਓਹੋ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗਿਆ, ਤਦ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਮਨਾਣ ਦਾ ਅਖਤਿਆਰ ਸੀ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਦੂਜਾ ਸਰਦਾਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਲਏ ਜਾਣ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਰਹਾਂਗੇ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਬੜਾ ਨੇਕ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਨੀਯਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਲਈ ਅਸਹਿ ਸੀ। ਓਸ ਨੇ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਸਫ਼ਾਈ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਦ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚਾਲ ਚਲੀ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਾਨਾ ਗੰਢ ਲਿਆ। ਜਦ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਓਹ ਹੁਣ ਇਸ ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਦਿਲ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉੱਪਰੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੁਲਾਹ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਤੂ ਅੰਦਰ ਖਾਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਰਵਾਣ ਦੇ ਉੱਪਰਾਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਭੜਕ ਉੱਠੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਦਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਗਏ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਬ੍ਰਿਧੀ ਦੇ ਅਰਦਾਸੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅੱਗੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿੰਤੂ ਡੋਗਰਾ ਵਜ਼ੀਰ ਆਪ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਓ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਲਓ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਕਿੰਤੂ ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਹੋਵੋ ਤੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦੇਵੋ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਲਿਖ ਦੇਵੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਤੁਹਾਥੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਲਓ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਲਿਆਂਦੇ ਹਾਂ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਓਹ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਾਗਤ ਵਿਖਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੇਖੋ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਬਤ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹਨ। ਤੁਸਾਂ ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਨੇਕੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਜ ਦਵਾਇਆ, ਵੇਖੋ ਓਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।