ਓਹਨਾਂ ਓਥੇ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜੀ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜ ਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਓਧਰ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾਯਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿੰਤੂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਭੜਕਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਦ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਤੇ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਦੁਸ਼ਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਛਿਣਕ ਛਿਣਕ ਕੇ ਫੌਜ ਪਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਓਹ ਆਦਮੀ ਸੀ ਜੋ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਫੌਜ ਦੇ ਪਾਸ ਭੇਜ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਹਤਿਆਰੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਬੇਖਬਰੀ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਦੰਡ ਇਹਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਫੌਜ ਓਹਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇ ਕਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਂਦੀ ਤਦ ਤਾਂ ਫੌਜ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਫੌਜ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਫੌਜ ਦੇ ਗੁੱਸਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਤਾਂ ਓਹ ਸੀ ਜਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਸਰਦਾਰ ਗਰਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਚਲੋ, ਓਥੇ ਸਭ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਫੌਜ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਨੀਆਂ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕ ਪਈ। ਜ਼ਾਲਮ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਤਾ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਓਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਖੂਹ ਪੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਾ ਓਹਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਿਹਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਇਆ। ਫੌਜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਤੋਪ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਅੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦੇਂਦਾ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੁਮੰਡ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਗੱਜਿਆ, ਤਦੋਂ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ! ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਠਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦੀ ਫੌਜ ਅੰਦਰ ਅੱਪੜ ਗਈ। ਓਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਦਾਰ ਘਸੀਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਦੀ ਨਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੱਸਣ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਓਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ।

ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਪੰਡਤ ਜਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਇਬ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਗੀਰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲੀਤੀ। ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਕਾਮ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟਵਾਇਆ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਕਾਂਵਾਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਵਲ ਸਰਦਾਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਨੱਸ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਾਂ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ