Back ArrowLogo
Info
Profile

ਨਿਪਟਾਣ ਲਈ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ੫੦ ਹਜ਼ਾਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਕੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅੰਤ ਨੂੰ ੨੦ ਹਜ਼ਾਰ ਲੈ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਓਹ ਨੱਸ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੋਖੇ, ਫਰੇਬ ਤੇ ਇਹ ਬੇਈਮਾਨੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਧਰਮੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਲੜ ਕੇ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ੨੦੦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ੭੦੦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਈ, ਸਗੋਂ ਨੱਸ ਕੇ ਪੰਜ ਕੋਹ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਕੇ ਜਾ ਡੇਰੇ ਲਾਏ। ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਲ ੩੦੦ ਸਵਾਰ ਤੇ ੫੦੦ ਪਿਆਦਾ ਸੀ, ਸੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਨਸਾ ਦੇਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਵਾਰ ੧੫੦ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ੯੦੦੦ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ੩੦-੩੦ ੪੦-੪੦ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ੯੦੦੦ ਫੌਜ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੨੦੦੦ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਭੈਅ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਫੌਜ ਮੰਗਾਣੀ ਪਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਤਦ ਮਜੀਠੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਆਈ, ਕਿੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਅਜੇਹੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕੀਤੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫੌਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਪਲਟਣਾਂ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀਆਂ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਵਾਰ ਤੇ ੬ ਤੋਪਾਂ ਪੁੱਜ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਫੌਜ ਨੇ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਛੁਡਾਯਾ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਬਾਬ ਲੈ ਕੇ ਨਿੱਕਲ ਜਾਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਓਹ ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲੇ ਗਏ।

ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡੋਗਰਾ ਫੌਜ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵੱਲ ਗਈ, ਤਦ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਫੌਜ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਗਈ ਹੈ। ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਇਆ। ਦੂਜੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੱਲਾ ਪੰਡਤ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕਦੀ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜੇਗਾ, ਤਦ ਓਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਵਜ਼ੀਰ ਤੇ ਓਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪੰਚ ਨੀਯਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੰਚਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਘੇਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ:

(੧) ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਓਹ ਤੇ ਫੌਜੀ ਲਾਹੌਰ ਆ ਜਾਣ।

(੨) ਜਲਾ ਪੰਡਤ (ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਜਵਾਲਾ ਸਹਾਏ ਸੀ) ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।

(੩) ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਮਿਸਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੇਲੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

(੪) ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਸੱਦਿਆ ਜਾਵੇ।

(੫) ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਾਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।

154 / 243
Previous
Next