ਫੌਜ ਉਲਟ ਪਈ ਤੇ ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲੱਗੀ ਤੋਪ ਚਲਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲੂ ਤੇ ਸਤਸੰਗੀ ਮਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਤਸੰਗੀਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਲੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ, ਕਿੰਤੂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਹੜਾ ਹੱਥ ਚੁੱਕੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚਖੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਲਟਾ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹਨ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਅਸਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪਾਉਣਗੇ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਥਾ ਲਾਇਆ, ਓਹੋ ਹੀ ਗਿਆ।

ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਾ, ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਹੋਰ ਬਹਾਦਰ: ਜੋ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ: 'ਯਾਰੀ ਪਰਖੀਏ ਯਾਰਾਂ ਦੀ ਜਦ ਮਾਰ ਪਏ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ’ ਮਾਰੇ ਗਏ! ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਲੰਘ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਦਰਯਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਤੇ ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿੱਕਲ ਆਏ ਤੇ ਕਈ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਲਟਣਾਂ ਜੋ ਓਥੇ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਬੜੀਆਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਪਛਤਾਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਗੁਰੂ ਮਾਰੀ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਉਸ ਫੌਜ ਨੇ ਉਹ ਇਨਾਮ ਵੀ ਨਾ ਲਿਆ ਜੋ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਭਿਜਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਪਾਸ ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ ਡੋਗਰਿਆਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਕਿੰਤੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਖੋਹ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬੜੀ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਆਏ। ਸਰਦਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਵਰ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਓਥੋਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਚਲਾ ਆਇਆ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਧੂ ਦੇ ਆਵੇ ਆ ਗਿਆ। ਫੌਜ ਓਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਤੇ ਓਹਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸਲਾਮੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਜ਼ੀਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਓਹਨੇ ਫੌਜੀ ਸਰਦਾਰ ਸੱਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਰੁਪਯਾ ਵੰਡਿਆ ਤੇ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਕੰਵਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਵੇ। ਜਦ ਕੰਵਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਦਲੀ ਵੇਖੀ ਤਦ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਦੇ ਕੇ (ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜਾਗੀਰ ਸੀ) ਇਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਈ।

ਐਸ ਵੇਲੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬੜੀ ਅਦਭੁੱਤ ਸੀ। ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੇ ਕੰਵਰ ਨਾਲ ਸ੍ਰ. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਣਾਈ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਨ। ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ੋਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਸਨ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਆਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ। ਫੌਜ ਇਹ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਕਾਇਮ ਰਹੇ, ਕਿੰਤੂ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਰੁਪਯੇ ਦੀ ਚਾਟ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਕੀਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਰੁਪਯਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰ ਕੇ ਓਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਖਿਚਾ ਖਿਚੀ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਤੇ ਤਅੱਲਕੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰਾਜ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ