ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕ ਤੇ ਕੌਮ ਲਈ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਬਦੇਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰੇ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਫਵਾਹ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਲੰਘ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਛਾਵਨੀ ਸਾੜ ਸੁਟੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਤਕ ਹਰੀ ਕੇ ਪਤਨ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਰਣਜੋਧ ਸਿੰਘ ਫਲੌਰ ਹੱਥ ਤੇ ਹੱਥ ਧਰੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰੀ ਕੇ ਪਤਨ ਤੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਓਹਦਾ ਅਫਸਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਸੀ ਉਸਨੂੰ:
(੧) ਮਦਦ ਤੇ ਰਸਦ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਤੇ ਓਹ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਨਿਢਾਲ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਰਸਦ ਘਟ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹਦਾ ਵਰਨਣ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
(੨) ਗੋਲਾ ਬਰੂਦ ਉੱਕਾ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
(੩) ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਹੜੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਗੋਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।
(੪) ਜੇਹੜੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤੰਗ ਕਰ ਰੱਖ੍ਯਾ ਸੀ, ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਵਿਚੋਂ ਮੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
(੫) ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਬੇਅਮਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ੍ਰ: ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਦੋਵਾਲੀਆ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਓਹਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਸਾੜ ਕੇ ਬੱਦੋਵਾਲ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
(੬) ਮੁਕਤਸਰ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਸਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਓਹਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਧਰਮਕੋਟ ਆਦਿਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਸਦ ਆਦਿਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
(੭) ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵਾਇਸਰਾਇ ਦੇ ਲਿਖਣੇ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੌਜ ਬੈਠੀ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਆਵੇ ਤਦ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਇਸ ਦੇ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੇਤਾਬ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਓਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੁਆ ਮੰਗ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਪੁੱਜ ਜਾਵੇ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਸੀ। ਜੇ ਕਦੀ ਓਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜੇਹੀ ਫੌਜ ਚੁਪਾਤੇ ਭੇਜ ਦੇਂਦਾ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੇ ਰੁਪਯਾ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਜੇ ਕਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਤਦ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਓਹਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਨਿਮਕਹਲਾਲੀ ਵਿਖਾਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਢੂੰਡ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜਦ ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਦ ਤਕ ਓਹਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਹਿਲਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ।
੧੪. ਬਦੋਵਾਲ ਦਾ ਜੰਗ (ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ)
ਫੇਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਦਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਵਰਤਣ ਲਗੇ। ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਜਰਨੈਲ ਸਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਵਲ ਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੰਗਾਉਣ ਲਈ ਆਦਮੀ ਭੇਜੇ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਇਸ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਰਾਹ ਵੇਖਣ ਲਗੀ।
