ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਦੋਨੋ ਦਰਯਾ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਦੇ ਅਖਤਯਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਰੁਪਯਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਹਰਜਾਨੇ ਵਜੋਂ ਲਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇ ਕੇ ਇਸੇ ਮਤਲਬ ਦਾ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਬਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੈਦ ਹੈ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਾਂਗ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਤੀ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿੱਕਲਣ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਵੱਸੋਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਡਰ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਗਈ।

ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੀਯਤ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਬਦਲੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਮੁਲਕ ਤੇ ਰੁਪਯਾ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਭੀ ਬਨੀ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮਿਲਿਆ? ਜੇ ਕਦੀ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਲਾਹੌਰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਦ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਅਡ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।

ਇਸ ਸਵਾਰਥ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਅਪੜਾਇਆ ਜਾਏ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾਨਾਥ ਆਦਿਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਲੁਲਿਆਨੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲਿਖ ਕੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਣ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿੰਤੂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲਾਹੌਰ ਅੱਪੜ ਕੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਤਰਫ ਕੂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ੨੧ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅੱਪੜ ਕੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਉਠਾ ਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਰੀ ਤੇ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਵਾਈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਸਾਡਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਹੈ। ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਖਤਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਨਹੀਂ। ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਖਤਾਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਮੰਨ ਲੈਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਖਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਪਾਸ ਅੱਪੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖੈਰਖਾਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਤੂ ਜਦ ੨੨ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਹਰੇ ਲਾਏ ਗਏ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰੱਖ੍ਯਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਤਦ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਗੜ ਨਾ ਜਾਣ, ਇਹ ਮੁਲਕ ਸਾਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਚਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਗਲ ਪੈ ਜਾਣ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ੨੬ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਦਰਬਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ